Je kent het. Het is dinsdagavond en je zit op de bank. Dan komt er een bericht in de familie-app: "Aardbeving op Seram!!!" Drie uitroeptekens. Geen bron. Geen dorp. Wel een filmpje van een wiebelende lamp. Bij nader inzien komt dat filmpje uit 2019.
Dan begint het zoeken. Je opent een Indonesische nieuwssite. Daarna een Amerikaanse site vol getallen als "M 5.4, depth 10 km". Je googelt "Bula waar ligt dat". Je belt je tante. Ze neemt niet op, want daar is het midden in de nacht.
Dat kan makkelijker, dachten wij. Dus bouwden we Kabar Maluku Live.
Wat is Kabar Maluku Live?
Kabar Maluku Live is een nieuwe gratis dienst van MOZA.nu. Hij staat sinds 8 november op live.moza.nu. Elk dorp in Maluku en Maluku Utara heeft er een eigen pagina. Dat zijn er 2.420, verdeeld over acht eilandgroepen. Van Ambon en de Lease-eilanden tot Kei, Aru en Tanimbar en de Noord-Molukken.
Elke pagina werkt zichzelf ieder uur bij. Nee, er zit bij MOZA.nu niemand 's nachts met koffie getallen over te tikken. Een computer haalt de gegevens op bij onder meer NASA, de Amerikaanse aardbevingsdienst USGS en Open-Meteo. Daarna zet hij ze om in gewone taal.
En die gewone taal is het hele punt. Je leest geen "fijnstof 13 microgram per kubieke meter". Je leest: de lucht is helder, je ziet de eilanden aan de overkant scherp en je ruikt geen rook. Je leest geen "magnitude 4,8 op 10 kilometer diepte". Je leest: alsof een zware vrachtwagen vlak langs het huis rijdt.
Waarom de naam Kabar? Die ken je van apa kabar: hoe gaat het? Precies die vraag beantwoordt de site. Per dorp.
Waarom doen we dit?
Omdat de Molukken hier zelden het nieuws halen. Een bosbrand op Seram is in Nederland geen nieuws. Behalve als je familie in dat dorp woont. Dan is het het enige nieuws dat ertoe doet.
Omdat oktober ons iets leerde. Wekenlang hing er rook boven Ambon. Vluchten van en naar Ambon vielen uit en bracht veel narigheid mee voor mensen die vast kwamen te zitten. Op de kaarten van MOZA.nu zag je onlangs waar het brandde en hoe vies de lucht was. Die kaarten werden veel bekeken, de bosbrandkaart natuurlijk het meest. Maar we kregen steeds dezelfde vraag: en bij míjn dorp dan? Een kaart van de hele Molukken is mooi. Maar die neef van je vader of opa woont niet in "de hele Molukken". Die woont in één dorp. In jouw rumah tua.
Omdat jullie het ons vertellen. Veel Molukkers gaan in december of januari naar de Molukken: pulang, naar familie of voor de feestdagen. Daarom loopt nu onze peiling Ga je in december naar de Molukken? We vragen waar je je zorgen over maakt. Over vluchten die uitvallen door rook. Over je gezondheid en de luchtkwaliteit. Over hoe het gaat met familie op de Molukken. En we vragen welke informatie je zou helpen, zoals de luchtkwaliteit op Ambon. De uitslag lees je in december. Maar de antwoorden zelf zeggen al genoeg: je wilt weten hoe het daar is. Niet volgende week. Nu.
Wat heb je eraan?
Rust. Of juist een reden om te bellen. Je ziet in een paar tellen of een brand of beving dicht bij het dorp van je familie was. En hoe erg het was.
Een betere reis. Je ziet het weer voor de komende week, hoe de zee is en of de lucht schoon is. Handig als je oversteekt of gaat eiland-hoppen.
Bellen op een goed moment. Bovenaan staat hoe laat het in het dorp is en hoe laat in Nederland. Geen tante meer wakker bellen om half vijf.
De familie erbij. Met één knop stuur je de pagina van je dorp via WhatsApp door. Met de knop Bewaar dit dorp staat het voortaan bovenaan de startpagina, onder Jouw dorpen. Zet je Kabar Maluku ook nog als icoontje op je telefoon, dan heb je je dorpen met één tik bij de hand.
Het grotere verhaal. Hoeveel bos er rond je dorp verdween. En welke artikelen van MOZA.nu over jouw dorp gaan.
Wat zie je? Vier voorbeelden
We keken vandaag en gisteren. Kabar Maluku Live is live, dus als jij kijkt, zie je misschien al iets anders. Dat is geen fout, dat is hoe het is ontworpen.
1. Groter is niet altijd erger
Maandag 9 november beefde de aarde twee keer flink bij Bula op Seram. Om 10.48 uur Nederlandse tijd (18.48 uur op de Molukken) met kracht 5,4. Om 15.55 uur nog een keer, nu met kracht 4,3. Beide bevingen lagen ondiep, op ongeveer 10 kilometer.
Je zou denken: die eerste was het ergst. Maar in Kariu op Haruku, in Haria op Saparua en in Piru op West-Seram staat bij die zware beving: heel licht. Alleen mensen die stil zitten of liggen merkten het. Alsof er een kleine vrachtwagen langsrijdt.
In Salas, vlak bij Bula, staat bij de kleinere beving van 's middags iets heel anders: sterk. Mensen schrikken en gaan naar buiten. Kleine schade aan huizen is mogelijk.
Waarom dit belangrijk is: de kracht van een beving zegt weinig over wat jouw familie voelde. Afstand en diepte maken het verschil. Een getal maakt je ongerust. Een vergelijking vertelt wat er gebeurde. Daar komt bij: in het afgelopen jaar waren er op de Molukken 880 bevingen met kracht 4 of meer. Dat is ongeveer 17 per week. De meeste merk je nauwelijks. Niet elke beving is dus een reden om de familie-app in paniek te zetten. Sommige wel. Het helpt je het verschil te zien.
2. Brand bij Waai: waarschijnlijk of bijna zeker?
Op de beginpagina staat een lijst: Brand gezien bij. Daar staan de dorpen waar de satelliet de afgelopen 48 uur brand zag op de grond van het dorp. Op 11 november waren dat vooral dorpen op Seram, zoals Manusela, Kaloa en Solea. Een paar op Kei. En één op Ambon: Waai.
Op de pagina van Waai zie je een kaartje met de grond van het dorp en alles tot ongeveer 5 kilometer rondom. Op dinsdag 10 november om 6.14 uur Nederlandse tijd (14.14 uur in het dorp) zag een satelliet iets ongeveer 5 kilometer naar het noordoosten. Op de grond van het dorp. Er staat: waarschijnlijk een brand. Bij twee plekken net buiten het dorp, van 4 november, staat iets anders: bijna zeker een brand, meerdere satellieten zagen het.
Waarom dit belangrijk is: een satelliet ziet geen vuur. Hij ziet hitte. Meestal is dat brand, maar niet altijd. Bij Kei zagen satellieten laatst "branden" op zee. Dat bleken de felle lampen van vissersboten en zonlicht op het water. Die meldingen op zee laten we nu weg. Daarom zeggen we eerlijk hoe zeker we zijn. Twijfel je? Bel of app je familie. Die kijken gewoon uit het raam. Dat kan een satelliet nog altijd niet.
3. Manusela: zeven keer brand en heel veel bos
Manusela ligt in de heuvels op Seram, op 260 meter hoogte. In één week zagen satellieten zeven keer brand in en rond het dorp. Ook het bos-blok is interessant. Sinds 2001 verdween al ongeveer 1 op de 46 stukken bos rond Manusela. Klinkt weinig. Maar dat is zo groot als 1.100 voetbalvelden. Het meeste verdween in 2018.
Vergelijk dat met dorpen zoals Siatele en Rukun Jaya, ook op Seram. Daar verdween sinds 2001 ongeveer de helft van het bos. Rond Siatele is dat zo groot als 3.500 voetbalvelden. Rond Amahai verdween 1 op de 3 stukken bos, rond Piru 1 op de 9.
Op de Lease-eilanden gaat het om kleinere stukken. Rond Ullath op Saparua verdween 1 op de 23 stukken bos, zo groot als 20 voetbalvelden. Het meeste daarvan in 2022. Rond Saumlaki op Tanimbar verdween 1 op de 3 stukken bos, maar dat is samen maar 8 voetbalvelden.
Waarom dit belangrijk is: brand zie je vandaag. Bosverlies zie je pas als je jaren naast elkaar legt. Dit blok laat zien hoe het land rond je dorp verandert, ook als je er zelf al lang niet meer was. Waarom het brandt? Vaak gaat het om kleine stukken grond die boeren zelf afbranden voor een tuin. Daarover lees je meer in onze Kaart van de week over de branden.
Opvallend: rond Piru, Wahai, Salas en Rukun Jaya verdween het meeste bos in hetzelfde jaar, 2015. Je raadt het al. Dat gaat niet enkel om branden. Ontbossing en verlies van biodiversiteit op de Molukken komt ook door bijvoorbeeld palmolie-industrie of de hout-industrie.
Hoeveel bos er elk jaar verdween rond vier dorpen op Seram, van 2001 tot en met 2025. Beeld: MOZA.nu, met gegevens van Global Forest Watch
4. Kan oma mee in de speedboot?
Woont je familie op Saparua of Haruku? Dan stap je in december waarschijnlijk in Tulehu op de speedboot. Kustdorpen hebben daarom een blok over de zee, per ochtend, middag en avond. Bij Haria en Ullath op Saparua stond voor de dag na 11 november: 's ochtends een rustige overtocht. Bij Kariu op Haruku: 's avonds een rustige overtocht.
Wie vanuit Saumlaki op Tanimbar wilde varen, las iets anders: de boot vaart, maar het kan hobbelig zijn. Er staat ook wat de zee betekent voor vissers met een kleine boot.
Waarom dit belangrijk is: in december wil je met de speedboot naar familie op een ander eiland. Je oma heeft daarbij één eis: dat ze er droog uitkomt. Nu weet je van tevoren of dat lukt. En we kijken vanuit het dorp: wat vinden vissers die dit water kennen? Geen advies van achter een bureau in Nederland.
Alle functies op een rij
Op de beginpagina
Zoek je dorp. Typ de naam. Een oude naam of een andere schrijfwijze werkt vaak ook.
Kaart van alle dorpen. Zoom in, tik op een dorp en kies Wat speelt er nu.
Acht eilandgroepen. Ambon, Lease-eilanden, Seram, Buru, Banda-eilanden, Kei, Aru en Tanimbar, Zuidwest-Molukken en Noord-Molukken.
Aardbevingen deze week. De voelbare bevingen van de afgelopen 7 dagen, met het dichtstbijzijnde dorp.
Brand gezien bij. Dorpen waar de afgelopen 48 uur brand was op de grond van het dorp.
Op elke dorpspagina
In het kort. Hoeveel mensen er wonen, hoe hoog het dorp ligt, hoe ver de zee, de stad en het vliegveld zijn.
Tijd. Hoe laat het nu is in het dorp en in Nederland.
Brand. Een kaartje met de grond van het dorp, waar de satelliet brand zag, wanneer, hoe ver en in welke richting.
Weer. Vandaag, morgen en de dagen daarna, met kans op regen. Een waarschuwing als het heel heet wordt. Ook hoe laat de zon opkomt en ondergaat.
Lucht. Helder, lichte waas, rook of dikke rook. Met wat je ziet en ruikt en advies voor ouderen en kinderen.
Zee. Alleen bij kustdorpen: golven en wind per dagdeel, voor vissers en voor wie oversteekt.
Aardbevingen. De laatste beving die je in het dorp kon voelen, waarmee je hem kunt vergelijken en of dat normaal is.
Bos. Hoeveel bos er sinds 2001 verdween en in welk jaar het meest.
Nieuws. Artikelen van MOZA.nu waarin het dorp genoemd wordt.
Dorpen in de buurt. Zo klik je snel door naar het dorp van een tante of neef.
Bewaren en delen. Tik op Bewaar dit dorp, dan staat het dorp voortaan bovenaan de startpagina. Of stuur de pagina via WhatsApp door.
Nachtmodus. Voor wie 's avonds laat nog even kijkt. Wij noemen geen namen.
Goed om te weten
Een satelliet ziet hitte. Meestal is dat brand, maar niet altijd.
Een lege kaart betekent niet altijd dat er geen brand is. Bij dikke rook of wolken ziet een satelliet de grond niet.
De grens van een dorp op de kaart is ongeveer. Hij zegt niets over van wie de grond is.
Weer en zee zijn voorspellingen. Die kloppen vaak, maar niet altijd.
Kabar Maluku Live geeft geen officiële waarschuwingen. Is er gevaar? Volg altijd wat de instanties ter plekke zeggen.
De gegevens komen van NASA FIRMS (brand), USGS (aardbevingen), Open-Meteo (weer, lucht en zee), Global Forest Watch (bos), BPS (inwoners) en OpenStreetMap (plek van het dorp). MOZA.nu verandert die gegevens niet. We zetten ze op een rij en leggen uit wat je ziet.
En nu jij: wat moet er nog bij?
Dit is versie 1. En versie 1 van iets is altijd een beetje zoals de eerste pannenkoek. Hij is goed, maar de volgende wordt beter. Daar hebben we jou voor nodig.
We hebben zelf al een idee: een bericht op je telefoon als er iets gebeurt bij het dorp van je familie. Maar jij weet beter wat je mist. Denk aan vragen als:
Wat wil je weten voordat je je familie belt?
Wat wil je weten voordat je naar de Molukken vliegt?
Welke informatie zou je oom of tante op de Molukken zelf handig vinden?
Mist je dorp, staat een naam verkeerd of klopt er iets niet?
Weet je een goede bron die we kunnen gebruiken?
Stuur je idee via moza.nu/contact. We lezen alles. Ga je in december of januari naar de Molukken? Vul dan ook de peiling in. Het kost twee minuten en jouw antwoorden bepalen mee wat we hierna bouwen.
Dus: de volgende keer dat de familie-app ontploft met drie uitroeptekens, open je eerst live.moza.nu. Dan weet je binnen tien tellen of je je tante moet bellen. Of dat je rustig kunt terugappen: "Kalm. Het was een kleine vrachtwagen."
