Premier Jetten biedt Molukse gemeenschap na 75 jaar excuses aan namens regering: ‘U wordt gezien’

Beeld: Rijksoverheid/M. Beekman

Premier Rob Jetten heeft zondag namens de Nederlandse regering historisch excuses aangeboden voor de behandeling van de eerste generatie Molukkers, die 75 jaar geleden naar Nederland werd gehaald. Hij deed dat bij de inhuldiging van het Nationaal Moluks Monument Ulu Kora aan de Lloydkade in Rotterdam.

In zijn toespraak bood Jetten excuses aan voor onder meer het harteloze en eerloze ontslag van de Molukse militairen, de gebrekkige opvang en huisvesting en het in de steek gelaten worden. De aanwezigen, onder wie Molukkers van de eerste generatie, reageerden met applaus en gejuich.

De premier opende met het verhaal van een hoogbejaarde Molukse oma (*mevrouw, red.) die in 1951 als kind in Nederland aankwam. Op de vraag wat ze nog hoopte mee te maken, antwoordde zij: "Het zou fijn zijn als ze ons echt gaan zien." Daarop sprak Jetten de gemeenschap toe met de woorden "U wordt gezien", die hij als centrale boodschap van zijn toespraak benoemde.

Geen concrete vervolgstappen

Volgens Jetten krijgen de excuses pas betekenis door de daden die erop volgen. Hij kondigde aan uitvoering te geven aan een eerder aangenomen Kamermotie waarin wordt opgeroepen tot onafhankelijk onderzoek. Hoe het vervolg er precies uitziet, is nog niet duidelijk; volgens de premier heeft de Molukse gemeenschap daarin zelf een belangrijke stem. Tijdens de openingsceremonie spraken naast premier Jetten ook burgemeester Carola Schouten van Rotterdam en kepala negara John Wattilete.

Achtergrond

Veel Molukse beroepsmilitairen vochten tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949) aan Nederlandse kant in het voormalige koloniale leger. Na de oorlog mochten zij van de Indonesische regering niet terug naar de Molukken. In 1950 was een nieuwe Molukse republiek uitgeroepen. De Indonesische regering was bang dat getrainde Molukse soldaten voor deze nieuwe vrije staat zouden vechten. Nederland haalde de Molukkers - veelal militairen en marinemannen met hun gezinnen - in 1951 hierheen; eenmaal in Nederland werden ze ontslagen en ondergebracht in voormalige kampen als Westerbork en Vught. De bedoeling was dat zij maximaal een half jaar zouden blijven.

Reacties uit de gemeenschap

In de Molukse gemeenschap overheerste vooraf een dubbel gevoel over de excuses dat al geruim een week werd verwacht. "Aan de ene kant prachtig, maar ook te laat", is iets dat regelmatig wordt gezegd. Veel mensen in de Molukse gemeenschap pleiten voor borging van de gedeelde geschiedenis in het Nederlandse onderwijs, meer duidelijkheid over de rol van Nederland in de dekolonisatie van voormalig Nederlands-Indië en concrete hulp voor de Molukken.