Je opent de brandkaart van de Molukken en schrikt. Tanimbar is rood. Kei is rood. Buru doet ook mee. Staat alles in brand? Nee. Het zit anders, en dat leggen we je graag uit.
[kaart: branden Molukken]
Deze week in cijfers
2.055 van de 2.420 dorpen op de Molukken hadden deze week geen brand op hun grond. Dat is 85 procent.
110 van de 422 dorpen op Kei, Aru en Tanimbar hadden wel brand. Daar was het het drukst.
10 kilometer lag de brand bij Wowonda op Tanimbar ongeveer van het dorp af.
Maar wat is zo'n rode stip eigenlijk?
Elke dag vliegen er satellieten van NASA over de eilanden. Die kijken niet naar vlammen, maar naar warmte. Ze delen de grond op in vakjes van ongeveer 375 bij 375 meter. Is ergens in zo'n vakje een plekje flink heet, dan krijgt het hele vakje een stip.
Dat kan een bosbrand zijn. Maar ook een boer die een stukje akker afbrandt. Voor de satelliet is dat allebei hetzelfde: heet.
En het telt snel op. Er vliegen drie satellieten en ze komen meer dan eens per dag langs. Zien ze alle drie hetzelfde vuurtje? Dan heb je drie stippen. Eén vuurtje, drie stippen.
Dus die stippen zijn geen echte branden?
Jawel, meestal wel. Daar gaat het niet om. Een stip zegt alleen niet hoe groot het vuur is, en ook niet hoe dicht het bij de huizen is. Op de kaart is een stip veel groter dan het vuur zelf. Kijk je naar heel Tanimbar, dan schuiven al die stippen over elkaar en lijkt het eiland één grote vuurzee. Zoom je in, dan zie je losse plekjes, vaak ver van de huizen.
Neem Wowonda, op Tanimbar. Daar zagen satellieten van woensdag tot en met zondag elke middag brand. Klinkt eng. Maar het was steeds op dezelfde plek, ongeveer 10 kilometer van het dorp. Waarschijnlijk dus één stuk land dat steeds opnieuw brandt. Niet het dorp.
Bekijk Wowonda op Kabar Maluku Live
De bosdienst van de provincie Maluku kijkt ook zo naar de stippen. Half oktober telde die dienst 369 hete plekken. Bij maar 11 daarvan was de satelliet er heel zeker van. Voor de dienst is een stip "een eerste teken", meer niet. Daarna moet iemand gaan kijken.
Oké, maar er brandt nu toch echt meer?
Ja, dat klopt. Maar het is niet iets dat nooit eerder is gebeurd. Het zit als volgt.
Het is dit jaar heel droog. Het weerinstituut van Indonesië, BMKG, spreekt van een zeer sterke El Niño. Dat is warm zeewater in de Grote Oceaan, en dat zorgt in Indonesië voor droogte. De regen komt daardoor later, op de Molukken pas in november of december.
En op droge grond loopt vuur makkelijk weg. Na een brand bij Latdalam, vlak bij Saumlaki, waarschuwde de politie in september: geen land afbranden als het droog is en waait. Hoe de branden bij Wowonda begonnen, weet niemand zeker.
Waarom branden mensen dan land af?
Omdat het werkt, en omdat mensen het al eeuwen zo doen. Niet alleen op de Molukken. In Australië zorgen Aboriginals al duizenden jaren met kleine, rustige vuurtjes voor het land. Dat doen ze nog steeds.
Na het branden blijft as achter. Die werkt als mest voor het volgende gewas. En branden is makkelijk, goedkoop en snel. Op de lange duur verliest de grond wel voedingsstoffen. Maar veel kleine boeren hebben geen andere manier om een nieuwe tuin klaar te maken. Dat weet de Indonesische wet ook. Branden is verboden, maar een gezin mag een klein stuk land afbranden, als het vuur niet kan overslaan.
En als het misgaat?
Dan heeft iedereen er last van. Van 8 tot en met 12 oktober werden op het vliegveld van Ambon 20 vluchten geschrapt en 12 vertraagd door rook. Die rook kwam volgens de bosdienst vooral uit Papua en voor een kleiner deel van Buru en Seram. Dus ja: het is beter als het vuur klein blijft. Maar een stip op de kaart betekent nog niet dat het misgaat.
Moet ik me zorgen maken om mijn familie?
Meestal niet. Bij Wowonda en de dorpen eromheen hangt een lichte waas. Daar merken de meeste mensen weinig van. Branden dicht bij huizen worden vaak snel geblust. Op Kei Kecil had de brandweer in oktober een brand bij het vliegveld van Langgur binnen drie uur uit.
Rook kan wel vervelend zijn. En die komt soms van ver: volgens BMKG blaast de wind rook van grote branden bij Merauke in Papua over zee naar Kei en Tanimbar. Hangt er rook, dan blijven ouderen, kinderen en mensen met longklachten beter binnen. Twijfel je? Bel of app je familie.
Waarom er Kabar Maluku Live is
In onze reispeiling vroegen we lezers die naar de Molukken gaan of ze zich zorgen maken. Een aantal mensen vulden hem in. Sommige mensen maken zich een beetje zorgen, niemand echt veel zorgen. De grootste zorg: vluchten die uitvallen door rook of nevel. Toch blazen ze hun reis niet af. Vier gaan zeker in december, twee twijfelen nog. Zes reacties is weinig, maar het zegt wel iets.
Daarom is er Kabar Maluku Live. Niet om je bang te maken, maar zodat je met echte gegevens ziet hoe het ervoor staat. Voor je reis en voor je familie. Apa kabar? Hoe gaat het? Meestal is het bericht: kabar bae, het gaat goed.
Zo lees je de kaart zelf
Kijk naar de kleur. Rood is de laatste 24 uur, roze 1 tot 3 dagen, geel ouder dan 3 dagen.
Kijk naar de afstand. Op de pagina van je dorp staat hoe ver het vuur weg was.
Kijk naar de lucht. Helder of een lichte waas? Dan merkt je familie er weinig van.
"Bijna zeker" of "waarschijnlijk". Zagen meerdere satellieten het, dan is het bijna zeker vuur. Zag er één het, dan is het minder zeker.
Zoek je eigen dorp op Kabar Maluku Live
Woon je daar of heb je er familie? Weet jij hoe de branden bij jou in de buurt begonnen? Laat het ons weten via contact.
Verder op MOZA.nu
Kaart: Bosbranden op de Molukken
Boek: De Tanimbar legende
Begrip: Waar liggen de Molukken precies? Ligging en eilanden
Bronnen
Antara: bosdienst Maluku over 369 hete plekken (oktober 2026)
Antara: vluchten in Ambon vertraagd en geschrapt (oktober 2026)
Stand van maandag 9 november, 02.00 uur Nederlandse tijd. Cijfers: Kabar Maluku Live van MOZA.nu, met gegevens van NASA, Open-Meteo, USGS en Global Forest Watch. Reispeiling: 6 reacties van 24 oktober tot 6 november.
