12 april

Op 12 april 1966 werd RMS-president Chris Soumokil in Indonesië geëxecuteerd. Veel Molukkers hangen op deze dag de RMS-vlag halfstok.

25 april

Op 25 april 1950 werd in Ambon de Republik Maluku Selatan (RMS) uitgeroepen. De dag wordt jaarlijks herdacht.

75 jaar Molukkers

In 2026 is het 75 jaar geleden dat een grote groep Molukkers in Nederland aankwam. Ze kwamen hier soms onder dwang van een dienstbevel. Het verblijf in Nederland zou tijdelijk zijn, maar groeide uit tot een geschiedenis van generaties en inmiddels 75 jaar verblijf.

Adat

De traditionele regels en gewoonten van een Moluks dorp of volk. Adat regelt onder meer grond, feesten, huwelijken en het beschermen van de natuur.

Ale rasa beta rasa

Molukse uitdrukking die betekent: wat jij voelt, voel ik ook. Ze gaat over met elkaar meeleven en elkaar helpen.

Alifuru

Benaming voor de oorspronkelijke bewoners van de Molukse eilanden, met name van Seram.

Alune

Volk in het westen van Seram. Van de Alune en de Wemale komt onder meer het verhaal van Hainuwele.

Ambon

Eiland in Centraal-Maluku. De stad Ambon is de hoofdstad van de provincie Maluku. Veel Molukkers in Nederland hebben hun wortels op Ambon of op de eilanden eromheen.

Antua

Beleefd Moluks-Maleis woord voor 'hij' of 'zij' als je over een oudere praat. Je hoort ook ontua, ongtua of angtua.

Awas

Het hoogste Indonesische waarschuwingsniveau (gevaar). Bij een tsunami moet iedereen direct evacueren. Bij een vulkaan komt een grote uitbarsting waarschijnlijk snel.

Backpay

Achterstallig loon over de Japanse bezetting van Nederlands-Indië (1942-1945), dat veel Molukse en Indische KNIL-militairen en ambtenaren nooit kregen. Na een eerste regeling in 2015 kunnen weduwen en weduwnaars vanaf 1 februari 2027 een eenmalige uitkering van 25.000 euro aanvragen.

Bagea

Kleine ronde koekjes van sagomeel, vaak met kenarinoten en specerijen als kaneel en kruidnagel. Ze zijn hard en droog en blijven lang goed.

Bahasa

Maleis en Indonesisch voor 'taal'. Ook gebruikt als korte naam voor Bahasa Indonesia.

Bahasa Kei

De taal van de Kei-eilanden in Zuidoost-Maluku.

Bahasa tanah

Verzamelnaam voor de oude lokale talen van de Molukken, letterlijk 'de taal van het land'. Veel negeri hebben naast het Moluks Maleis hun eigen taal.

Baileo

Het traditionele adathuis en gemeenschapshuis van een Molukse negeri, onder meer op de Midden-Molukken, vaak op palen en zonder muren. Hier overlegt het dorpsbestuur en vinden adatceremonies plaats.

Baju cele

Traditionele Molukse bloes met lange mouwen en een kleine split aan de voorkant, vaak met kleine ruitjes of strepen. Vrouwen dragen hem met een kain of sarong.

Bakasang

Gezouten en gefermenteerd product van de ingewanden van cakalang of tonijn. Het smaakt zuur en zout en wordt ook als sambal gegeten. Ook wel bekasang.

Baku

Moluks-Maleis woord dat 'elkaar' betekent. Je hoort het in veel uitdrukkingen, zoals baku timba, baku tolong: elkaar steunen en helpen.

Ballingschap

Leven buiten het eigen land zonder te kunnen terugkeren. De RMS-regering zetelt in ballingschap in Nederland

Bambu gila

Moluks ritueel waarbij een groep mensen een lange bamboestok vasthoudt die wild lijkt te bewegen. Letterlijk betekent het 'gekke bamboe'.

Bameti

Traditionele manier van vangen: bij eb zoeken naar schelpen, krabben en andere zeedieren op het droogvallende strand.

Baniang putih

Wit hemd zonder kraag met vijf ronde knopen. Onderdeel van de Molukse klederdracht voor mannen.

Basudara

Moluks-Maleis woord voor broers en zussen. Het zit in de bekende uitdrukking katong samua basudara: wij zijn allemaal broers en zussen.

Belanda hitam

Letterlijk 'zwarte Nederlanders'. Zo noemden sommige Molukse KNIL-militairen zichzelf. Tegenstanders gebruikten het als scheldnaam voor hen.

Bersiap

Indonesisch voor ‘wees paraat’. Zo heet de gewelddadige periode na de uitroeping van de Indonesische onafhankelijkheid op 17 augustus 1945, tot ongeveer 1946. Indonesische strijdgroepen vielen mensen aan die als pro-Nederlands werden gezien, zoals Indo-Europeanen, Chinezen en Molukkers. Duizenden mensen kwamen om..

Beta

'Ik' in het Moluks Maleis.

BMKG

Het Indonesische instituut voor weer, klimaat en aardbevingen. De BMKG geeft onder meer tsunamiwaarschuwingen en waarschuwingen voor hoge golven.

BPBD

De lokale rampendienst in Indonesië. Elke provincie en elk regentschap heeft een BPBD.

Bupati

Het hoofd van een regentschap (kabupaten), een bestuurlijk gebied binnen een provincie.

Buru

Groot eiland ten westen van Seram, in de provincie Maluku.

Cakalang

Skipjack-tonijn, een vis die veel gegeten wordt in de Molukken. Hij wordt vaak gerookt als ikan asar of gegrild.

Cakalele

Traditionele Molukse krijgsdans met parang en schild.

Canela

Schoen met een opgekrulde neus, gedragen bij de belijdenis. Het woord komt uit het Portugees en betekent kaneel. De neus is opgerold, net als een kaneelstokje.

Cengkeh

Maleis voor kruidnagel, een van de specerijen waardoor de Molukken wereldberoemd werden.

CEWIN

Afkorting van de subsidieregeling Collectieve erkenning van Indische, Molukse, Papoea en Chinees-Indonesische gemeenschappen in Nederland. Molukse stichtingen en verenigingen kunnen er geld mee aanvragen voor projecten over cultuur en dialoog. Lees hoe het werkt

Colo-colo

Zure en pittige Molukse sambal van grof gesneden pepers, sjalot en tomaat met citroensap. Je eet hem vooral bij gegrilde of gebakken vis.

Cuti bersama

Extra vrije dagen rond een feestdag in Indonesië. Kantoren zijn dan vaak dicht en er reizen veel mensen.

Dangke

Moluks-Maleis voor 'dank je'. Het woord komt van het Nederlandse 'dank je'.

Dekolonisatie

Het proces waarin een kolonie onafhankelijk wordt. Voor Nederlands-Indië vooral de periode 1945–1949.

Dengue

Virusziekte die een mug overbrengt die vooral overdag steekt. Ook wel knokkelkoorts genoemd. Je krijgt hoge koorts, hoofdpijn en pijn in je spieren en gewrichten. Dengue komt voor in de Molukken. Bescherm je daarom goed tegen muggen.

Dukcapil

De Indonesische burgerlijke stand. Hier worden geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten gemaakt. Er is een kantoor per regentschap of stad.

Dusun

Traditionele Molukse bostuin waarin bomen en gewassen samen groeien.

Eerste generatie

De Molukkers die in 1951 naar Nederland kwamen. Hun kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen vormen de tweede, derde en vierde generatie.

El Niño

Schommeling in de temperatuur van het zeewater in de Stille Oceaan. In Indonesië geeft El Niño meestal minder regen en meer kans op droogte en bosbranden.

Gandong

Broederschap tussen twee dorpen op de Molukken, soms al eeuwenlang.

Gereja

Maleis en Indonesisch woord voor kerk. In veel Molukse wijken staat een eigen Molukse kerk, die vaak gewoon de gereja wordt genoemd.

Hainuwele

Het ‘kokosmeisje’ uit een verhaal van de Wemale en Alune op Seram. Na haar dood groeiden uit haar lichaam knolgewassen.

Halua kenari

Molukse lekkernij van kenarinoten met een laagje palmsuiker.

Haruku

Eiland ten oosten van Ambon. Het hoort bij de Lease-eilanden. Bahasa Haruku is ook de naam van de eigen taal van het eiland.

Hutan adat

Bos dat volgens de adat bij de gemeenschap van een dorp hoort.

Ibadah

Samenkomst waarin je samen bidt, zingt en uit de Bijbel leest. Dat kan in de kerk zijn, maar ook thuis of in de wijk.

Idul Fitri

Islamitisch feest aan het eind van de Ramadan, de vastenmaand. In Indonesië heet het ook Lebaran, in Nederland vaak Suikerfeest.

Ikan asar

Vis die boven een vuurtje gaar en droog gerookt wordt, vaak cakalang of tonijn. De vis wordt aan bamboestokken geregen.

Ikan bakar

Gegrilde vis. Op Ambon eet je het vaak met rijst en sambal in eenvoudige eettentjes aan de kust.

InaTEWS

Het Indonesische tsunamiwaarschuwingssysteem. De BMKG gebruikt het om aardbevingen te meten en tsunamiwaarschuwingen te geven.

Indisch

Verwijst naar mensen en cultuur met wortels in voormalig Nederlands-Indië, vooral Indische Nederlanders.

Indo

Iemand van gemengd Europese en Indonesische afkomst uit voormalig Nederlands-Indië.

Inspraakorgaan Welzijn Molukkers

Overlegorgaan dat namens Molukse organisaties met de Nederlandse overheid praat, afgekort IWM.

ISPU

De Indonesische index voor luchtkwaliteit. Hij heeft vijf groepen, van Baik (goed) tot Berbahaya (gevaarlijk).

Kabupaten

Indonesisch woord voor regentschap: een bestuurlijk gebied binnen een provincie. Het hoofd heet een bupati.

Kabut asap

Indonesische naam voor dichte rook van bos- en landbranden. Die rook kan het zicht zo klein maken dat vliegtuigen niet kunnen landen.

Kain

Lange doek die om het lichaam wordt gewikkeld. Molukse kains zijn vaak geruit.

Kain berang

Rode doek of band die dansers bij de cakalele om het hoofd, de armen of de polsen dragen. Rood staat voor moed.

Kain pikul

Schuin gedragen sjerp met kralen en pailletten, bij kerkkleding. Bij rouw draag je hem van rechts naar links.

Kain salele

Dubbelgevouwen doek over de heupen, gedragen bij feestkleding.

Kain selendang

Schouderdoek, vaak gedragen door moslimvrouwen bij een kebaya.

Kain tenun

Met de hand geweven doek uit de Molukken, vaak gemaakt met de ikattechniek. De motieven vertellen iets over het leven, de natuur en de mensen.

Kamp Schattenberg

De naam van het voormalige kamp Westerbork in de periode dat er Molukse gezinnen woonden.

Kampong

Wijk of buurt in een Indonesisch of Moluks dorp. Ook gebruikt voor de eigen buurt.

Kapata

Oude gezongen verzen uit Centraal-Maluku. Met kapata geven mensen verhalen, geschiedenis en adat van hun dorp door, vaak in de bahasa tanah.

Kapitan

Krijgsleider in de traditionele dorpsorganisatie op de Molukken.

Karhutla

Indonesische afkorting voor bos- en landbranden: kebakaran hutan dan lahan.

Kartu Keluarga

De Indonesische gezinskaart (KK). Je gebruikt hem onder meer bij het opvragen van een akte. Hij kan ook dienen als bewijs van familiebanden bij een visumaanvraag.

Katong

Moluks-Maleis woord voor 'wij'. Het komt van kita orang.

Katreji

Vrolijke Molukse dans in paren. De dans is beïnvloed door de Portugese en Nederlandse cultuur.

Kawin

Moluks Maleis voor trouwen of huwelijk.

Kebaya

Lange bloes met lange mouwen, tot over de knie of kuit. Wordt soms in plaats van de baju cele gedragen.

Kebaya dansa

Kort jasje dat mannen over de baniang putih dragen.

Kecamatan

Indonesisch woord voor district: een bestuurlijk gebied binnen een regentschap of stad.

Kenari

Noot van de boom Canarium indicum. In de Molukken zit kenari in koekjes, lekkernijen en sambals.

Kepala negara

Letterlijk 'staatshoofd'. Titel van het hoofd van de RMS-regering in ballingschap

Kewang

Groep dorpsbewakers in een Molukse negeri. De kewang ziet toe op de regels van sasi en beschermt land, zee en dorp.

KITAP

Kartu Izin Tinggal Tetap: verblijfsvergunning voor langere tijd in Indonesië. Meestal krijg je die pas na een aantal jaren met een KITAS, bijvoorbeeld als je getrouwd bent met een Indonesiër. Een KITAP is vijf jaar geldig.

KITAS

Kartu Izin Tinggal Terbatas: tijdelijke verblijfsvergunning voor buitenlanders in Indonesië, bijvoorbeeld voor werk, studie, gezin of pensioen. Meestal een of twee jaar geldig en te verlengen..

KNIL

Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger: het koloniale leger in Nederlands-Indië, opgeheven in 1950. Bij aankomst in Nederland in 1951 werden de Molukse KNIL-militairen ontslagen.

Koho-koho

Molukse salade van vis, groente en geraspte kokos. Je maakt het fris en zuur met limoensap of ander citrussap.

Konde

Haarknot. Bij een bruiloft versierd met gouden of zilveren spelden.

Kora-kora

Een traditionele Molukse roeiboot. De boeg van een kora-kora is de vorm van het Nationaal Monument Ulu Kora in Rotterdam.

KTP

De Indonesische identiteitskaart.

Lagu-lagu

Molukse liederen. 'Lagu' betekent lied.

Landelijk Moluks Monument

De stichting achter het Nationaal Monument Ulu Kora. Samen met het Moluks Historisch Museum nam zij in 2021 het initiatief voor een monument voor de eerste generatie. In 2021 kwam er een open oproep aan kunstenaars en begon een inzamelactie in de gemeenschap, die ruim € 60.000 opbracht. In 2022 viel de keuze op het ontwerp van Jaïr Pattipeilohy en Maurice den Boer. Op 21 juni 2026 werd het monument aan de Lloydkade in Rotterdam ingehuldigd.

Tot het monument een naam had, werd het zelf ook vaak het Landelijk Moluks Monument genoemd. Zo staat het nog in oudere berichten. De officiële naam van het monument is nu Nationaal Monument Ulu Kora.

Lapangan Merdeka

Het Merdekaplein in het centrum van Ambon. Merdeka betekent vrijheid. Op het plein worden grote vieringen en herdenkingen gehouden, zoals in 2024 het gebed voor Idul Fitri.

Larvul Ngabal

Het eigen adatrecht van de Kei-eilanden. De naam wordt vaak vertaald als 'rood bloed en Balinese speer'.

Lease-eilanden

Groep eilanden ten oosten van Ambon: Haruku, Saparua, Nusalaut en het kleine Molana. Ook wel Uliase genoemd.

Lenso

Molukse zakdoekdans (tari lenso). Vrouwen dansen met zachte passen en zwaaien met een zakdoek. Lenso komt uit het Portugees en betekent zakdoek.

LIMO

Landelijk Integraal Moluks Overlegorgaan: stichting uit 2024 die de belangen van Molukkers in Nederland wil behartigen en een stem wil zijn in gesprekken met de overheid.

Lola

Zeeslak met een kegelvormige schelp. Op Kei Besar mag je lola alleen oogsten als ze groot genoeg zijn.

Lompa

Klein visje dat lijkt op een sardine. Op Haruku is er een speciale sasi voor deze vis: sasi lompa.

LSMW

Landelijke Samenwerking Molukse Wijken: een samenwerkingsverband van Molukse wijken in Nederland.

Magnitude

Getal dat zegt hoeveel kracht er bij een aardbeving vrijkwam.

Makan patita

Gezamenlijke maaltijd van het hele dorp, bijvoorbeeld na het openen van de sasi.

Makar

Indonesisch woord voor een misdrijf tegen de staat, zoals opstand. Mensen die in de Molukken de RMS-vlag lieten zien, zijn hiervoor veroordeeld.

Malaria

Ziekte door een parasiet die een mug overbrengt die vooral 's avonds en 's nachts steekt. Je krijgt hoge koorts. Malaria komt voor in de provincies Maluku en Maluku Utara. Een reisarts kan zeggen of je malariapillen nodig hebt.

Maranatha-kerk

De Gereja Maranatha, een grote protestantse kerk van de Gereja Protestan Maluku (GPM) in het centrum van Ambon. In 2016 hield de GPM daar haar synode.

Marga

Molukse familienaam. Hij laat zien uit welke familie iemand komt en gaat meestal via de vader.

Masohi

Samenwerken en elkaar helpen in een Molukse negeri. Dorpsgenoten helpen elkaar zonder loon, bijvoorbeeld bij het bouwen van een huis. Tevens een stad op Seram.

Masuk minta

Het formele aanzoek tussen de families van bruid en bruidegom bij een Molukse bruiloft.

Menari

Moluks-Maleis en Indonesisch voor dansen. Molukkers gebruiken het woord ook voor de traditionele Molukse dansen, bijvoorbeeld een menari-groep die optreedt op een feest of pasar malam.

Meti Kei

Periode van een paar weken per jaar waarin de zee bij de Kei-eilanden zich ver terugtrekt. Rond dat moment is er een festival.

Moluks Maleis

De omgangstaal van veel Molukkers in Nederland, ook Melayu Ambon genoemd.

Molukse voorrang

Afspraak uit 1986 waardoor Molukse woningzoekenden in de meeste Molukse wijken voorrang krijgen bij een huurwoning.

Molukse wijk

Woonwijk die vanaf de jaren zestig speciaal voor Molukse gezinnen werd gebouwd.

Mustisa

Zwarte, hoefijzervormige kraag die meisjes dragen bij hun belijdenis (sidi).

Negeri

Dorp of dorpsgemeenschap op de Molukken, met een eigen bestuur en eigen gewoonten.

Nene

Moluks-Maleis woord voor oma.

Njai

Inheemse huishoudster en bijvrouw van een Europese man in Nederlands-Indië.

Nunusaku

Heilige berg in West-Seram uit de overlevering. Bij een grote waringinboom zouden daar de eerste mensen zijn ontstaan. Waar hij precies ligt, weet niemand.

Nusa Ina

‘Moedereiland’. Eretitel voor Seram, het eiland waar volgens de overlevering de voorouders van de Midden-Molukken vandaan komen.

Nusalaut

Klein eiland ten zuidoosten van Saparua. Het hoort bij de Lease-eilanden.

Oleh-oleh

Een cadeautje dat je meeneemt van je reis, bijvoorbeeld voor familie.

Ose

Moluks-Maleis woord voor 'jij', net als ale. Het is informeel en gebruik je alleen tegen leeftijdsgenoten of jongere mensen.

Pala

Nootmuskaat. De Banda-eilanden waren eeuwenlang de enige plek ter wereld waar pala groeide. Daarom wilde de VOC de handel erin volledig in handen krijgen.

Panas pela

Ceremonie waarbij de band tussen twee pela-dorpen wordt vernieuwd.

Papeda

Pap van sagomeel, van oudsher een basisgerecht op de Molukken.

Parang

Lang kapmes of zwaard. Bij de cakalele houdt de danser het in de rechterhand.

Patalima

‘Groep van vijf’. Een van de twee groepen waarin veel dorpen in de Midden-Molukken zich volgens de overlevering verdelen. Tegenhanger van Patasiwa.

Patasiwa

‘Groep van negen’. Een van de twee groepen waarin veel dorpen in de Midden-Molukken zich volgens de overlevering verdelen. Tegenhanger van Patalima.

Pawai obor

Fakkeloptocht in de paasnacht in Ambon. Mensen lopen zingend door hun wijk naar de kerk.

Pawai takbiran

Optocht op de avond voor Idul Fitri waarbij mensen de takbir roepen, de lofroep Allahu akbar.

Pawang

Een soort ritueelleider. Bij bambu gila roept de pawang met mantra's de geesten van voorouders op.

Pela

Verbond tussen twee of meer dorpen, met wederzijdse hulp en verplichtingen.

Pemuda

Gewapende Indonesische jongerengroepen die na augustus 1945 op veel plekken de macht overnamen. Zij vochten tegen de terugkeer van het Nederlandse gezag.

Pesta

Feest.

PM2,5

Fijnstof: zwevende deeltjes in de lucht van 2,5 micrometer of kleiner. Het komt vooral uit verbranding, zoals bij bosbranden.

Poco-poco

Groepsdans waarbij iedereen in rijen staat en dezelfde eenvoudige passen doet. De dans werd in heel Indonesië populair.

Proclamatie

Officiële, openbare bekendmaking of verklaring uitgegeven door een gezaghebbende instantie of het staatshoofd. Wordt vaak gebruikt als het gaat om de oprichting van de RMS.

Pukul Sapu

Traditie in de moslimdorpen Mamala en Morella op Ambon, zeven dagen na Idul Fitri. Jonge mannen slaan elkaar met bezems van palmnerven. Daarna worden de wonden ingesmeerd met een speciale olie.

Pulang

'Naar huis gaan': terugkeren naar de Molukken, tijdelijk of voorgoed.

Puskesmas

Gezondheidscentrum van de Indonesische overheid. Je kunt er terecht voor lichte klachten, eerste hulp en normale bevallingen.

PVMBG

Het Indonesische vulkaaninstituut. Het volgt de vulkanen en geeft ze een waarschuwingsniveau.

Raja

Dorpshoofd op de Molukken.

RMS

Republik Maluku Selatan, de Republiek der Zuid-Molukken, uitgeroepen op 25 april 1950.

Roepia

De munteenheid van Indonesië, internationaal geschreven als rupiah (afgekort Rp of IDR). In oktober 2026 kreeg je voor een euro ruim 20.000 roepia.

Rumah tua

Het stamhuis van een familie of clan in het dorp van herkomst.

Rumatau

Molukse verwantschapsgroep. Adatgrond zoals tanah dati hoort bij de rumatau en niet bij één persoon.

Rumpon

Drijvend vlot of drijvende boei op zee waar vissen zich onder verzamelen.

Saboah

Een zelfgemaakte tent van bamboe, vaak voor feesten.

Sagu

Sago: zetmeel uit de sagopalm en van oudsher basisvoedsel op de Molukken.

Sagu gula

Zoete variant van sagu lempeng uit Ambon, met geraspte kokos en palmsuiker. Hij is zachter dan gewone gebakken sago.

Sagu lempeng

Plat, hard broodje van sagomeel. Het wordt gebakken in een vorm van klei met vakjes (forna). Je doopt het vaak in thee of koffie.

Salawaku

Smal, lang schild, vaak versierd met parelmoer. Bij de cakalele houdt de danser het in de linkerhand.

Saniri

De adatraad van een Molukse negeri, ook saniri negeri genoemd. De saniri overlegt in de baileo en verdeelt de taken in het dorp.

Saparua

Eiland tussen Haruku en Nusalaut, het grootste van de Lease-eilanden.

Sarong

Doek die tot een koker is genaaid en die je over je hoofd aantrekt.

Sasi

Traditionele regel die het oogsten of vangen van natuurlijke bronnen tijdelijk verbiedt.

Saureka-reka

Molukse dankdans met stengels van de sagopalm, ook gaba-gaba genoemd. Mannen slaan de stengels op de maat op de grond en vrouwen springen ertussen.

Seram

Groot eiland ten noorden van Ambon. In verhalen heet het Nusa Ina: het moedereiland.

Siaga

Indonesisch waarschuwingsniveau (paraat). Bij een tsunami moet je meteen naar een hogere plek. Bij een vulkaan wordt een uitbarsting verwacht.

Sidi

Belijdenis doen in de protestantse kerk, een belangrijk moment voor veel Molukse jongeren.

Siwalima

Samenvoeging van Patasiwa en Patalima. Staat voor de eenheid van de Molukken, onder meer in de naam van het provinciemuseum in Ambon.

Soa

Groep families binnen een Molukse negeri. Bij ceremonies in de baileo heeft elke soa vaak een eigen paal.

Sopi

Sterke drank, gestookt uit palmsap.

Specerijen

Kruidnagel en nootmuskaat: de reden dat Europeanen, waaronder de VOC, naar de Molukken kwamen.

Subductie

Het onder elkaar duiken van twee aardplaten. Hierdoor ontstaan aardbevingen en vulkanen.

Tahuri

Schelphoorn die wordt geblazen om mensen bijeen te roepen of iets aan te kondigen.

Tanah dati

Molukse adatgrond, ook dusun dati genoemd. De grond hoort bij een familiegroep en niet bij één persoon.

Tanda mata

Letterlijk 'aandenken'. Ook de naam van MOZA's project over Molukse lichaamsversiering.

Tete

Moluks-Maleis woord voor opa.

Tifa

Molukse handtrom van uitgehold hout, bespannen met dierenhuid.

Totobuang

Een rek met kleine koperen gongs waarop je een melodie slaat. Speelt vaak samen met de tifa: samen heet dat tifa totobuang.

Totok

Europeaan in Nederlands-Indië zonder Aziatische voorouders.

Treinkapingen

In 1975 bij Wijster en in 1977 bij De Punt kaapten jonge Molukkers een trein om aandacht te vragen voor de RMS-idealen. In 1977 werd ook een school in Bovensmilde bezet.

Ulu Kora

Het Nationaal Monument Ulu Kora aan de Lloydkade in Rotterdam. Het is het eerste nationale monument voor de eerste generatie Molukkers, die in 1951 naar Nederland kwam. Het beeld is de bronzen boeg van een kora-kora en is ongeveer vier meter hoog. Jaïr Pattipeilohy en Maurice den Boer ontwierpen het samen. Het monument werd op 21 juni 2026 ingehuldigd. Die dag bood premier Jetten de Molukse gemeenschap excuses aan. Lees meer over Ulu Kora

VOC

Verenigde Oost-Indische Compagnie: de Nederlandse handelscompagnie (1602–1799) die de specerijenhandel op de Molukken beheerste.

VONA

Bericht voor de luchtvaart bij een vulkaanuitbarsting. Er staan een kleurcode in en zo mogelijk de hoogte van de aswolk.

Warmtepunt

Punt op een kaart waar een satelliet meer warmte heeft gemeten dan normaal. Het is vaak een brand, maar niet altijd. In het Engels: hotspot.

Warung

Eenvoudig eettentje, ook op de Molukken.

Waspada

Indonesisch waarschuwingsniveau (oplettend). Bij een tsunami ga je weg van het strand en rivieroevers. Bij een vulkaan mag je niet naar de krater.

Wemale

Volk in het westen en midden van Seram, met eigen verhalen over de oorsprong van de mensen en het voedsel.

Wijkraad

Bestuur of bewonerscommissie van een Molukse wijk. De wijkraad praat namens de bewoners met de gemeente en de woningcorporatie.

Woonoord

Kamp of woonlocatie waar Molukse gezinnen na 1951 werden ondergebracht, vaak een voormalig kamp.

Zelfbeschikking

Het recht van een volk om zelf over zijn politieke toekomst te beslissen.

Eerste Kamer

Het tweede deel van het Nederlandse parlement, ook wel de Senaat. De 75 leden worden gekozen door de leden van de Provinciale Staten. De Eerste Kamer kijkt of nieuwe wetten goed zijn en uitgevoerd kunnen worden. Ze kan een wet aannemen of verwerpen, maar niet veranderen. Eerste Kamervoorzitter Mei Li Vos zat in 2026 in de jury van de Motie van het jaar. Die prijs ging naar de motie-Ceder over erkenning voor Molukkers.

Kabinet

De ministers en staatssecretarissen samen. Het kabinet bestuurt het land, maakt plannen en voert wetten en moties uit. De leider is de minister-president, ook wel premier. In 1951 besloot de Nederlandse regering de Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen naar Nederland te brengen. Op 21 juni 2026 bood premier Jetten namens de regering excuses aan voor de behandeling van de eerste generatie.

Motie

Een uitspraak van de Tweede Kamer of de Eerste Kamer. Meestal vraagt de Kamer de regering daarin om iets te doen. Stemt een meerderheid voor, dan is de motie aangenomen. Het kabinet hoeft die niet uit te voeren, maar moet wel uitleggen wat het ermee doet. In juni 2026 nam de Tweede Kamer de motie-Ceder aan. Die vraagt om onafhankelijk onderzoek naar 75 jaar Molukkers in Nederland en een passend gebaar voor de Molukse gemeenschap.

Tweede Kamer

Het grootste deel van het Nederlandse parlement, met 150 leden die door de kiezers worden gekozen. De Tweede Kamer maakt samen met de regering wetten en controleert het kabinet, bijvoorbeeld met moties en Kamervragen. Ook Molukse onderwerpen komen hier aan bod, zoals de backpay en het onderzoek naar 75 jaar Molukkers in Nederland.