12 april
Op 12 april 1966 werd RMS-president Chris Soumokil in Indonesië geëxecuteerd. Veel Molukkers hangen op deze dag de RMS-vlag halfstok.
25 april
Op 25 april 1950 werd in Ambon de Republik Maluku Selatan (RMS) uitgeroepen. De dag wordt jaarlijks herdacht.
75 jaar Molukkers
In 2026 is het 75 jaar geleden dat een grote groep Molukkers in Nederland aankwam. Ze kwamen hier soms onder dwang van een dienstbevel. Het verblijf in Nederland zou tijdelijk zijn, maar groeide uit tot een geschiedenis van generaties en inmiddels 75 jaar verblijf.
Adat
De traditionele regels en gewoonten van een Moluks dorp of volk. Adat regelt onder meer grond, feesten, huwelijken en het beschermen van de natuur.
Ale rasa beta rasa
Molukse uitdrukking die betekent: wat jij voelt, voel ik ook. Ze gaat over met elkaar meeleven en elkaar helpen.
Alifuru
Benaming voor de oorspronkelijke bewoners van de Molukse eilanden, met name van Seram.
Alune
Volk in het westen van Seram. Van de Alune en de Wemale komt onder meer het verhaal van Hainuwele.
Ambon
Eiland in Centraal-Maluku. De stad Ambon is de hoofdstad van de provincie Maluku. Veel Molukkers in Nederland hebben hun wortels op Ambon of op de eilanden eromheen.
Antua
Beleefd Moluks-Maleis woord voor 'hij' of 'zij' als je over een oudere praat. Je hoort ook ontua, ongtua of angtua.
Awas
Het hoogste Indonesische waarschuwingsniveau (gevaar). Bij een tsunami moet iedereen direct evacueren. Bij een vulkaan komt een grote uitbarsting waarschijnlijk snel.
Backpay
Achterstallig loon over de Japanse bezetting van Nederlands-Indië (1942-1945), dat veel Molukse en Indische KNIL-militairen en ambtenaren nooit kregen. Na een eerste regeling in 2015 kunnen weduwen en weduwnaars vanaf 1 februari 2027 een eenmalige uitkering van 25.000 euro aanvragen.
Bagea
Kleine ronde koekjes van sagomeel, vaak met kenarinoten en specerijen als kaneel en kruidnagel. Ze zijn hard en droog en blijven lang goed.
Bahasa
Maleis en Indonesisch voor 'taal'. Ook gebruikt als korte naam voor Bahasa Indonesia.
Bahasa Kei
De taal van de Kei-eilanden in Zuidoost-Maluku.
Bahasa tanah
Verzamelnaam voor de oude lokale talen van de Molukken, letterlijk 'de taal van het land'. Veel negeri hebben naast het Moluks Maleis hun eigen taal.
Baileo
Het traditionele adathuis en gemeenschapshuis van een Molukse negeri, onder meer op de Midden-Molukken, vaak op palen en zonder muren. Hier overlegt het dorpsbestuur en vinden adatceremonies plaats.
Baju cele
Traditionele Molukse bloes met lange mouwen en een kleine split aan de voorkant, vaak met kleine ruitjes of strepen. Vrouwen dragen hem met een kain of sarong.
Bakasang
Gezouten en gefermenteerd product van de ingewanden van cakalang of tonijn. Het smaakt zuur en zout en wordt ook als sambal gegeten. Ook wel bekasang.
Baku
Moluks-Maleis woord dat 'elkaar' betekent. Je hoort het in veel uitdrukkingen, zoals baku timba, baku tolong: elkaar steunen en helpen.
Ballingschap
Leven buiten het eigen land zonder te kunnen terugkeren. De RMS-regering zetelt in ballingschap in Nederland
Bambu gila
Moluks ritueel waarbij een groep mensen een lange bamboestok vasthoudt die wild lijkt te bewegen. Letterlijk betekent het 'gekke bamboe'.
Bameti
Traditionele manier van vangen: bij eb zoeken naar schelpen, krabben en andere zeedieren op het droogvallende strand.
Baniang putih
Wit hemd zonder kraag met vijf ronde knopen. Onderdeel van de Molukse klederdracht voor mannen.
Basudara
Moluks-Maleis woord voor broers en zussen. Het zit in de bekende uitdrukking katong samua basudara: wij zijn allemaal broers en zussen.
Belanda hitam
Letterlijk 'zwarte Nederlanders'. Zo noemden sommige Molukse KNIL-militairen zichzelf. Tegenstanders gebruikten het als scheldnaam voor hen.
Bersiap
Indonesisch voor ‘wees paraat’. Zo heet de gewelddadige periode na de uitroeping van de Indonesische onafhankelijkheid op 17 augustus 1945, tot ongeveer 1946. Indonesische strijdgroepen vielen mensen aan die als pro-Nederlands werden gezien, zoals Indo-Europeanen, Chinezen en Molukkers. Duizenden mensen kwamen om..
Beta
'Ik' in het Moluks Maleis.
BMKG
Het Indonesische instituut voor weer, klimaat en aardbevingen. De BMKG geeft onder meer tsunamiwaarschuwingen en waarschuwingen voor hoge golven.
BPBD
De lokale rampendienst in Indonesië. Elke provincie en elk regentschap heeft een BPBD.
Bupati
Het hoofd van een regentschap (kabupaten), een bestuurlijk gebied binnen een provincie.
Buru
Groot eiland ten westen van Seram, in de provincie Maluku.
Cakalang
Skipjack-tonijn, een vis die veel gegeten wordt in de Molukken. Hij wordt vaak gerookt als ikan asar of gegrild.
Cakalele
Traditionele Molukse krijgsdans met parang en schild.
Canela
Schoen met een opgekrulde neus, gedragen bij de belijdenis. Het woord komt uit het Portugees en betekent kaneel. De neus is opgerold, net als een kaneelstokje.
Cengkeh
Maleis voor kruidnagel, een van de specerijen waardoor de Molukken wereldberoemd werden.
CEWIN
Afkorting van de subsidieregeling Collectieve erkenning van Indische, Molukse, Papoea en Chinees-Indonesische gemeenschappen in Nederland. Molukse stichtingen en verenigingen kunnen er geld mee aanvragen voor projecten over cultuur en dialoog. Lees hoe het werkt
Colo-colo
Zure en pittige Molukse sambal van grof gesneden pepers, sjalot en tomaat met citroensap. Je eet hem vooral bij gegrilde of gebakken vis.
Cuti bersama
Extra vrije dagen rond een feestdag in Indonesië. Kantoren zijn dan vaak dicht en er reizen veel mensen.
Dangke
Moluks-Maleis voor 'dank je'. Het woord komt van het Nederlandse 'dank je'.
Dekolonisatie
Het proces waarin een kolonie onafhankelijk wordt. Voor Nederlands-Indië vooral de periode 1945–1949.
Dengue
Virusziekte die een mug overbrengt die vooral overdag steekt. Ook wel knokkelkoorts genoemd. Je krijgt hoge koorts, hoofdpijn en pijn in je spieren en gewrichten. Dengue komt voor in de Molukken. Bescherm je daarom goed tegen muggen.
Dukcapil
De Indonesische burgerlijke stand. Hier worden geboorte-, huwelijks- en overlijdensakten gemaakt. Er is een kantoor per regentschap of stad.
Dusun
Traditionele Molukse bostuin waarin bomen en gewassen samen groeien.
Eerste generatie
De Molukkers die in 1951 naar Nederland kwamen. Hun kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen vormen de tweede, derde en vierde generatie.
El Niño
Schommeling in de temperatuur van het zeewater in de Stille Oceaan. In Indonesië geeft El Niño meestal minder regen en meer kans op droogte en bosbranden.
Gandong
Broederschap tussen twee dorpen op de Molukken, soms al eeuwenlang.
Gereja
Maleis en Indonesisch woord voor kerk. In veel Molukse wijken staat een eigen Molukse kerk, die vaak gewoon de gereja wordt genoemd.
Hainuwele
Het ‘kokosmeisje’ uit een verhaal van de Wemale en Alune op Seram. Na haar dood groeiden uit haar lichaam knolgewassen.
Halua kenari
Molukse lekkernij van kenarinoten met een laagje palmsuiker.
Haruku
Eiland ten oosten van Ambon. Het hoort bij de Lease-eilanden. Bahasa Haruku is ook de naam van de eigen taal van het eiland.
Hutan adat
Bos dat volgens de adat bij de gemeenschap van een dorp hoort.
Ibadah
Samenkomst waarin je samen bidt, zingt en uit de Bijbel leest. Dat kan in de kerk zijn, maar ook thuis of in de wijk.
Idul Fitri
Islamitisch feest aan het eind van de Ramadan, de vastenmaand. In Indonesië heet het ook Lebaran, in Nederland vaak Suikerfeest.
Ikan asar
Vis die boven een vuurtje gaar en droog gerookt wordt, vaak cakalang of tonijn. De vis wordt aan bamboestokken geregen.
Ikan bakar
Gegrilde vis. Op Ambon eet je het vaak met rijst en sambal in eenvoudige eettentjes aan de kust.
InaTEWS
Het Indonesische tsunamiwaarschuwingssysteem. De BMKG gebruikt het om aardbevingen te meten en tsunamiwaarschuwingen te geven.
Indisch
Verwijst naar mensen en cultuur met wortels in voormalig Nederlands-Indië, vooral Indische Nederlanders.
Indo
Iemand van gemengd Europese en Indonesische afkomst uit voormalig Nederlands-Indië.
Inspraakorgaan Welzijn Molukkers
Overlegorgaan dat namens Molukse organisaties met de Nederlandse overheid praat, afgekort IWM.
ISPU
De Indonesische index voor luchtkwaliteit. Hij heeft vijf groepen, van Baik (goed) tot Berbahaya (gevaarlijk).
Kabupaten
Indonesisch woord voor regentschap: een bestuurlijk gebied binnen een provincie. Het hoofd heet een bupati.
Kabut asap
Indonesische naam voor dichte rook van bos- en landbranden. Die rook kan het zicht zo klein maken dat vliegtuigen niet kunnen landen.
Kain
Lange doek die om het lichaam wordt gewikkeld. Molukse kains zijn vaak geruit.
Kain berang
Rode doek of band die dansers bij de cakalele om het hoofd, de armen of de polsen dragen. Rood staat voor moed.
Kain pikul
Schuin gedragen sjerp met kralen en pailletten, bij kerkkleding. Bij rouw draag je hem van rechts naar links.
Kain salele
Dubbelgevouwen doek over de heupen, gedragen bij feestkleding.
Kain selendang
Schouderdoek, vaak gedragen door moslimvrouwen bij een kebaya.
Kain tenun
Met de hand geweven doek uit de Molukken, vaak gemaakt met de ikattechniek. De motieven vertellen iets over het leven, de natuur en de mensen.
Kamp Schattenberg
De naam van het voormalige kamp Westerbork in de periode dat er Molukse gezinnen woonden.
Kampong
Wijk of buurt in een Indonesisch of Moluks dorp. Ook gebruikt voor de eigen buurt.
Kapata
Oude gezongen verzen uit Centraal-Maluku. Met kapata geven mensen verhalen, geschiedenis en adat van hun dorp door, vaak in de bahasa tanah.
Kapitan
Krijgsleider in de traditionele dorpsorganisatie op de Molukken.
Karhutla
Indonesische afkorting voor bos- en landbranden: kebakaran hutan dan lahan.
Kartu Keluarga
De Indonesische gezinskaart (KK). Je gebruikt hem onder meer bij het opvragen van een akte. Hij kan ook dienen als bewijs van familiebanden bij een visumaanvraag.
Katong
Moluks-Maleis woord voor 'wij'. Het komt van kita orang.
Katreji
Vrolijke Molukse dans in paren. De dans is beïnvloed door de Portugese en Nederlandse cultuur.
Kawin
Moluks Maleis voor trouwen of huwelijk.
Kebaya
Lange bloes met lange mouwen, tot over de knie of kuit. Wordt soms in plaats van de baju cele gedragen.
Kebaya dansa
Kort jasje dat mannen over de baniang putih dragen.
Kecamatan
Indonesisch woord voor district: een bestuurlijk gebied binnen een regentschap of stad.
Kenari
Noot van de boom Canarium indicum. In de Molukken zit kenari in koekjes, lekkernijen en sambals.
Kepala negara
Letterlijk 'staatshoofd'. Titel van het hoofd van de RMS-regering in ballingschap
Kewang
Groep dorpsbewakers in een Molukse negeri. De kewang ziet toe op de regels van sasi en beschermt land, zee en dorp.
KITAP
Kartu Izin Tinggal Tetap: verblijfsvergunning voor langere tijd in Indonesië. Meestal krijg je die pas na een aantal jaren met een KITAS, bijvoorbeeld als je getrouwd bent met een Indonesiër. Een KITAP is vijf jaar geldig.
KITAS
Kartu Izin Tinggal Terbatas: tijdelijke verblijfsvergunning voor buitenlanders in Indonesië, bijvoorbeeld voor werk, studie, gezin of pensioen. Meestal een of twee jaar geldig en te verlengen..
KNIL
Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger: het koloniale leger in Nederlands-Indië, opgeheven in 1950. Bij aankomst in Nederland in 1951 werden de Molukse KNIL-militairen ontslagen.
Koho-koho
Molukse salade van vis, groente en geraspte kokos. Je maakt het fris en zuur met limoensap of ander citrussap.
Konde
Haarknot. Bij een bruiloft versierd met gouden of zilveren spelden.
Kora-kora
Een traditionele Molukse roeiboot. De boeg van een kora-kora is de vorm van het Nationaal Monument Ulu Kora in Rotterdam.
KTP
De Indonesische identiteitskaart.
Lagu-lagu
Molukse liederen. 'Lagu' betekent lied.
Landelijk Moluks Monument
De stichting achter het Nationaal Monument Ulu Kora. Samen met het Moluks Historisch Museum nam zij in 2021 het initiatief voor een monument voor de eerste generatie. In 2021 kwam er een open oproep aan kunstenaars en begon een inzamelactie in de gemeenschap, die ruim € 60.000 opbracht. In 2022 viel de keuze op het ontwerp van Jaïr Pattipeilohy en Maurice den Boer. Op 21 juni 2026 werd het monument aan de Lloydkade in Rotterdam ingehuldigd.
Tot het monument een naam had, werd het zelf ook vaak het Landelijk Moluks Monument genoemd. Zo staat het nog in oudere berichten. De officiële naam van het monument is nu Nationaal Monument Ulu Kora.
Lapangan Merdeka
Het Merdekaplein in het centrum van Ambon. Merdeka betekent vrijheid. Op het plein worden grote vieringen en herdenkingen gehouden, zoals in 2024 het gebed voor Idul Fitri.
Larvul Ngabal
Het eigen adatrecht van de Kei-eilanden. De naam wordt vaak vertaald als 'rood bloed en Balinese speer'.
Lease-eilanden
Groep eilanden ten oosten van Ambon: Haruku, Saparua, Nusalaut en het kleine Molana. Ook wel Uliase genoemd.
Lenso
Molukse zakdoekdans (tari lenso). Vrouwen dansen met zachte passen en zwaaien met een zakdoek. Lenso komt uit het Portugees en betekent zakdoek.
LIMO
Landelijk Integraal Moluks Overlegorgaan: stichting uit 2024 die de belangen van Molukkers in Nederland wil behartigen en een stem wil zijn in gesprekken met de overheid.
Lola
Zeeslak met een kegelvormige schelp. Op Kei Besar mag je lola alleen oogsten als ze groot genoeg zijn.
Lompa
Klein visje dat lijkt op een sardine. Op Haruku is er een speciale sasi voor deze vis: sasi lompa.
LSMW
Landelijke Samenwerking Molukse Wijken: een samenwerkingsverband van Molukse wijken in Nederland.
Magnitude
Getal dat zegt hoeveel kracht er bij een aardbeving vrijkwam.
Makan patita
Gezamenlijke maaltijd van het hele dorp, bijvoorbeeld na het openen van de sasi.
Makar
Indonesisch woord voor een misdrijf tegen de staat, zoals opstand. Mensen die in de Molukken de RMS-vlag lieten zien, zijn hiervoor veroordeeld.
Malaria
Ziekte door een parasiet die een mug overbrengt die vooral 's avonds en 's nachts steekt. Je krijgt hoge koorts. Malaria komt voor in de provincies Maluku en Maluku Utara. Een reisarts kan zeggen of je malariapillen nodig hebt.
Maranatha-kerk
De Gereja Maranatha, een grote protestantse kerk van de Gereja Protestan Maluku (GPM) in het centrum van Ambon. In 2016 hield de GPM daar haar synode.
Marga
Molukse familienaam. Hij laat zien uit welke familie iemand komt en gaat meestal via de vader.
Masohi
Samenwerken en elkaar helpen in een Molukse negeri. Dorpsgenoten helpen elkaar zonder loon, bijvoorbeeld bij het bouwen van een huis. Tevens een stad op Seram.
Masuk minta
Het formele aanzoek tussen de families van bruid en bruidegom bij een Molukse bruiloft.
Menari
Moluks-Maleis en Indonesisch voor dansen. Molukkers gebruiken het woord ook voor de traditionele Molukse dansen, bijvoorbeeld een menari-groep die optreedt op een feest of pasar malam.
Meti Kei
Periode van een paar weken per jaar waarin de zee bij de Kei-eilanden zich ver terugtrekt. Rond dat moment is er een festival.
Moluks Maleis
De omgangstaal van veel Molukkers in Nederland, ook Melayu Ambon genoemd.
Molukse voorrang
Afspraak uit 1986 waardoor Molukse woningzoekenden in de meeste Molukse wijken voorrang krijgen bij een huurwoning.
Molukse wijk
Woonwijk die vanaf de jaren zestig speciaal voor Molukse gezinnen werd gebouwd.
Mustisa
Zwarte, hoefijzervormige kraag die meisjes dragen bij hun belijdenis (sidi).
Negeri
Dorp of dorpsgemeenschap op de Molukken, met een eigen bestuur en eigen gewoonten.
Nene
Moluks-Maleis woord voor oma.
Njai
Inheemse huishoudster en bijvrouw van een Europese man in Nederlands-Indië.
Nunusaku
Heilige berg in West-Seram uit de overlevering. Bij een grote waringinboom zouden daar de eerste mensen zijn ontstaan. Waar hij precies ligt, weet niemand.
Nusa Ina
‘Moedereiland’. Eretitel voor Seram, het eiland waar volgens de overlevering de voorouders van de Midden-Molukken vandaan komen.
Nusalaut
Klein eiland ten zuidoosten van Saparua. Het hoort bij de Lease-eilanden.
Oleh-oleh
Een cadeautje dat je meeneemt van je reis, bijvoorbeeld voor familie.
Ose
Moluks-Maleis woord voor 'jij', net als ale. Het is informeel en gebruik je alleen tegen leeftijdsgenoten of jongere mensen.
Pala
Nootmuskaat. De Banda-eilanden waren eeuwenlang de enige plek ter wereld waar pala groeide. Daarom wilde de VOC de handel erin volledig in handen krijgen.
Panas pela
Ceremonie waarbij de band tussen twee pela-dorpen wordt vernieuwd.
Papeda
Pap van sagomeel, van oudsher een basisgerecht op de Molukken.
Parang
Lang kapmes of zwaard. Bij de cakalele houdt de danser het in de rechterhand.
Patalima
‘Groep van vijf’. Een van de twee groepen waarin veel dorpen in de Midden-Molukken zich volgens de overlevering verdelen. Tegenhanger van Patasiwa.
Patasiwa
‘Groep van negen’. Een van de twee groepen waarin veel dorpen in de Midden-Molukken zich volgens de overlevering verdelen. Tegenhanger van Patalima.
Pawai obor
Fakkeloptocht in de paasnacht in Ambon. Mensen lopen zingend door hun wijk naar de kerk.
Pawai takbiran
Optocht op de avond voor Idul Fitri waarbij mensen de takbir roepen, de lofroep Allahu akbar.
Pawang
Een soort ritueelleider. Bij bambu gila roept de pawang met mantra's de geesten van voorouders op.
Pela
Verbond tussen twee of meer dorpen, met wederzijdse hulp en verplichtingen.
Pemuda
Gewapende Indonesische jongerengroepen die na augustus 1945 op veel plekken de macht overnamen. Zij vochten tegen de terugkeer van het Nederlandse gezag.
Pesta
Feest.
PM2,5
Fijnstof: zwevende deeltjes in de lucht van 2,5 micrometer of kleiner. Het komt vooral uit verbranding, zoals bij bosbranden.
Poco-poco
Groepsdans waarbij iedereen in rijen staat en dezelfde eenvoudige passen doet. De dans werd in heel Indonesië populair.
Proclamatie
Officiële, openbare bekendmaking of verklaring uitgegeven door een gezaghebbende instantie of het staatshoofd. Wordt vaak gebruikt als het gaat om de oprichting van de RMS.
Pukul Sapu
Traditie in de moslimdorpen Mamala en Morella op Ambon, zeven dagen na Idul Fitri. Jonge mannen slaan elkaar met bezems van palmnerven. Daarna worden de wonden ingesmeerd met een speciale olie.
Pulang
'Naar huis gaan': terugkeren naar de Molukken, tijdelijk of voorgoed.
Puskesmas
Gezondheidscentrum van de Indonesische overheid. Je kunt er terecht voor lichte klachten, eerste hulp en normale bevallingen.
PVMBG
Het Indonesische vulkaaninstituut. Het volgt de vulkanen en geeft ze een waarschuwingsniveau.
Raja
Dorpshoofd op de Molukken.
RMS
Republik Maluku Selatan, de Republiek der Zuid-Molukken, uitgeroepen op 25 april 1950.
Roepia
De munteenheid van Indonesië, internationaal geschreven als rupiah (afgekort Rp of IDR). In oktober 2026 kreeg je voor een euro ruim 20.000 roepia.
Rumah tua
Het stamhuis van een familie of clan in het dorp van herkomst.
Rumatau
Molukse verwantschapsgroep. Adatgrond zoals tanah dati hoort bij de rumatau en niet bij één persoon.
Rumpon
Drijvend vlot of drijvende boei op zee waar vissen zich onder verzamelen.
Saboah
Een zelfgemaakte tent van bamboe, vaak voor feesten.
Sagu
Sago: zetmeel uit de sagopalm en van oudsher basisvoedsel op de Molukken.
Sagu gula
Zoete variant van sagu lempeng uit Ambon, met geraspte kokos en palmsuiker. Hij is zachter dan gewone gebakken sago.
Sagu lempeng
Plat, hard broodje van sagomeel. Het wordt gebakken in een vorm van klei met vakjes (forna). Je doopt het vaak in thee of koffie.
Salawaku
Smal, lang schild, vaak versierd met parelmoer. Bij de cakalele houdt de danser het in de linkerhand.
Saniri
De adatraad van een Molukse negeri, ook saniri negeri genoemd. De saniri overlegt in de baileo en verdeelt de taken in het dorp.
Saparua
Eiland tussen Haruku en Nusalaut, het grootste van de Lease-eilanden.
Sarong
Doek die tot een koker is genaaid en die je over je hoofd aantrekt.
Sasi
Traditionele regel die het oogsten of vangen van natuurlijke bronnen tijdelijk verbiedt.
Saureka-reka
Molukse dankdans met stengels van de sagopalm, ook gaba-gaba genoemd. Mannen slaan de stengels op de maat op de grond en vrouwen springen ertussen.
Seram
Groot eiland ten noorden van Ambon. In verhalen heet het Nusa Ina: het moedereiland.
Siaga
Indonesisch waarschuwingsniveau (paraat). Bij een tsunami moet je meteen naar een hogere plek. Bij een vulkaan wordt een uitbarsting verwacht.
Sidi
Belijdenis doen in de protestantse kerk, een belangrijk moment voor veel Molukse jongeren.
Siwalima
Samenvoeging van Patasiwa en Patalima. Staat voor de eenheid van de Molukken, onder meer in de naam van het provinciemuseum in Ambon.
Soa
Groep families binnen een Molukse negeri. Bij ceremonies in de baileo heeft elke soa vaak een eigen paal.
Sopi
Sterke drank, gestookt uit palmsap.
Specerijen
Kruidnagel en nootmuskaat: de reden dat Europeanen, waaronder de VOC, naar de Molukken kwamen.
Subductie
Het onder elkaar duiken van twee aardplaten. Hierdoor ontstaan aardbevingen en vulkanen.
Tahuri
Schelphoorn die wordt geblazen om mensen bijeen te roepen of iets aan te kondigen.
Tanah dati
Molukse adatgrond, ook dusun dati genoemd. De grond hoort bij een familiegroep en niet bij één persoon.
Tanda mata
Letterlijk 'aandenken'. Ook de naam van MOZA's project over Molukse lichaamsversiering.
Tete
Moluks-Maleis woord voor opa.
Tifa
Molukse handtrom van uitgehold hout, bespannen met dierenhuid.
Totobuang
Een rek met kleine koperen gongs waarop je een melodie slaat. Speelt vaak samen met de tifa: samen heet dat tifa totobuang.
Totok
Europeaan in Nederlands-Indië zonder Aziatische voorouders.
Treinkapingen
In 1975 bij Wijster en in 1977 bij De Punt kaapten jonge Molukkers een trein om aandacht te vragen voor de RMS-idealen. In 1977 werd ook een school in Bovensmilde bezet.
Ulu Kora
Het Nationaal Monument Ulu Kora aan de Lloydkade in Rotterdam. Het is het eerste nationale monument voor de eerste generatie Molukkers, die in 1951 naar Nederland kwam. Het beeld is de bronzen boeg van een kora-kora en is ongeveer vier meter hoog. Jaïr Pattipeilohy en Maurice den Boer ontwierpen het samen. Het monument werd op 21 juni 2026 ingehuldigd. Die dag bood premier Jetten de Molukse gemeenschap excuses aan. Lees meer over Ulu Kora
VOC
Verenigde Oost-Indische Compagnie: de Nederlandse handelscompagnie (1602–1799) die de specerijenhandel op de Molukken beheerste.
VONA
Bericht voor de luchtvaart bij een vulkaanuitbarsting. Er staan een kleurcode in en zo mogelijk de hoogte van de aswolk.
Warmtepunt
Punt op een kaart waar een satelliet meer warmte heeft gemeten dan normaal. Het is vaak een brand, maar niet altijd. In het Engels: hotspot.
Warung
Eenvoudig eettentje, ook op de Molukken.
Waspada
Indonesisch waarschuwingsniveau (oplettend). Bij een tsunami ga je weg van het strand en rivieroevers. Bij een vulkaan mag je niet naar de krater.
Wemale
Volk in het westen en midden van Seram, met eigen verhalen over de oorsprong van de mensen en het voedsel.
Wijkraad
Bestuur of bewonerscommissie van een Molukse wijk. De wijkraad praat namens de bewoners met de gemeente en de woningcorporatie.
Woonoord
Kamp of woonlocatie waar Molukse gezinnen na 1951 werden ondergebracht, vaak een voormalig kamp.
Zelfbeschikking
Het recht van een volk om zelf over zijn politieke toekomst te beslissen.
Eerste Kamer
Het tweede deel van het Nederlandse parlement, ook wel de Senaat. De 75 leden worden gekozen door de leden van de Provinciale Staten. De Eerste Kamer kijkt of nieuwe wetten goed zijn en uitgevoerd kunnen worden. Ze kan een wet aannemen of verwerpen, maar niet veranderen. Eerste Kamervoorzitter Mei Li Vos zat in 2026 in de jury van de Motie van het jaar. Die prijs ging naar de motie-Ceder over erkenning voor Molukkers.
Kabinet
De ministers en staatssecretarissen samen. Het kabinet bestuurt het land, maakt plannen en voert wetten en moties uit. De leider is de minister-president, ook wel premier. In 1951 besloot de Nederlandse regering de Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen naar Nederland te brengen. Op 21 juni 2026 bood premier Jetten namens de regering excuses aan voor de behandeling van de eerste generatie.
Motie
Een uitspraak van de Tweede Kamer of de Eerste Kamer. Meestal vraagt de Kamer de regering daarin om iets te doen. Stemt een meerderheid voor, dan is de motie aangenomen. Het kabinet hoeft die niet uit te voeren, maar moet wel uitleggen wat het ermee doet. In juni 2026 nam de Tweede Kamer de motie-Ceder aan. Die vraagt om onafhankelijk onderzoek naar 75 jaar Molukkers in Nederland en een passend gebaar voor de Molukse gemeenschap.
Tweede Kamer
Het grootste deel van het Nederlandse parlement, met 150 leden die door de kiezers worden gekozen. De Tweede Kamer maakt samen met de regering wetten en controleert het kabinet, bijvoorbeeld met moties en Kamervragen. Ook Molukse onderwerpen komen hier aan bod, zoals de backpay en het onderzoek naar 75 jaar Molukkers in Nederland.

