In je wijk staat een Molukse kerk, maar het dak lekt en niemand lijkt verantwoordelijk. Dan valt vaak de naam KVR. Wat is de KVR? KVR staat voor Kerkvoogdijraad van Molukse Kerken. Volgens eerder onderzoek van MOZA is de KVR eigenaar van ongeveer de helft van de circa 50 Molukse kerkgebouwen in Nederland. Door geldgebrek is er jarenlang weinig groot onderhoud gedaan. Daarom gaan kerkgebouwen over naar de plaatselijke kerken.
Hoe zit het?
De meeste Molukse kerken in Nederland zijn in de jaren zestig en zeventig gebouwd, vaak in of bij een Molukse wijk. Er zijn verschillende Molukse kerkgenootschappen, zoals de GIM en de NGPMB. Welke dat zijn en hoe ze ontstonden, lees je in Welke Molukse kerken zijn er in Nederland?
Volgens eerder MOZA-onderzoek zitten in de KVR vier synodebesturen van Molukse kerkgenootschappen. Samen zijn zij eigenaar van de gebouwen en dus verantwoordelijk voor het beheer. In sommige plaatsen delen meerdere Molukse gemeenten één gebouw. In Culemborg houden bijvoorbeeld drie Molukse kerkgenootschappen hun diensten in één kerk.
Waar komt het geld vandaan en waar is het gebleven?
Over het geld van de KVR is weinig openbaar. MOZA kon de volgende punten niet in openbare bronnen terugvinden. Ze komen uit eerder onderzoek van MOZA en van betrokkenen:
- De KVR zou zijn opgericht toen de overheid het beheer van de kerkgebouwen wilde overdragen. Daarbij zou de overheid eenmalig bijna 60 miljoen gulden hebben bijgedragen.
- In 1998 zou de KVR ongeveer 50 miljoen gulden hebben belegd via Engelse en Zwitserse zakenpartners. Dat bleek een slechte keuze: volgens eerder MOZA-onderzoek namen Amerikaanse autoriteiten het geld in beslag, omdat het om dubieuze beleggingen ging.
- Wat er daarna met het geld is gebeurd, is onduidelijk.
Wel duidelijk is wat het bestuur zelf schreef. In een brief van 2 mei 2011 meldde het KVR-bestuur dat het geen geld had om het onderhoud ter hand te nemen.
Wat gebeurt er nu?
Volgens eerder MOZA-onderzoek heeft de KVR besloten de kerkgebouwen over te dragen aan de plaatselijke gebruikers: de lokale kerkgemeenten. Op verschillende plaatsen zijn beheercommissies bezig het gebouw in eigen beheer te nemen. Elders zamelen stichtingen geld in voor onderhoud, zonder zelf eigenaar te worden. Hoever de overdracht nu is en hoe kerken daarbij worden begeleid, kon MOZA niet achterhalen (stand oktober 2026).
Wat kun je doen?
- Vraag na wie eigenaar is. Dat kan de KVR zijn, een kerkgenootschap of een plaatselijke stichting. Het Kadaster laat zien wie eigenaar is van een gebouw.
- Kijk naar subsidies. Is de kerk een rijksmonument? Dan kan de eigenaar subsidie aanvragen via de Subsidieregeling instandhouding monumenten (SIM).
- Praat mee over de kerkenvisie. Veel gemeenten maken een kerkenvisie: een plan voor de toekomst van alle kerkgebouwen in de gemeente. Zorg dat de Molukse kerk daarin meetelt.
- Werk samen. Neem contact op met andere Molukse gemeenten die hun gebouw al hebben overgenomen. Hun ervaring met beheer en geld is waardevol.
Goed om te weten
De informatie over de KVR is onvolledig. Weet jij meer, bijvoorbeeld als bestuurder of lid van een beheercommissie? MOZA hoort het graag. Lees ook Molukse organisaties in Nederland: waar kun je terecht?
Bronnen
- Antwoord op Kamervragen over onderhoud van kerkgebouwen (kerkenvisies, SIM) (Tweede Kamer, Aanhangsel 2021-2022, nr. 2207, 23 maart 2022)
- De Molukse kerkgenootschappen (CulemborgToen.nu)
- Welke Molukse kerken zijn er in Nederland? (MOZA, 2026)
- Brief van het bestuur van de KVR, 2 mei 2011 (aangehaald in eerder MOZA-onderzoek; niet online)
Van wijkvereniging tot kumpulan en van landelijk overlegorgaan tot stichting op Seram: zo zijn Molukse organisaties ingedeeld en dit doen ze.