Landelijk Overleg Minderheden: wat betekende het voor Molukkers?

Als er iets speelt in de Molukse gemeenschap, met wie praat de overheid dan? Vroeger was daar een vaste plek voor: het Landelijk Overleg Minderheden (LOM). Daarin overlegde het kabinet met erkende inspraakorganen van minderheden, ook van Molukkers. Het kabinet-Rutte I besloot in 2011 het LOM af te schaffen. De wet werd in juli 2013 ingetrokken. Sindsdien is er geen officieel Moluks inspraakorgaan meer.

Jaarverslag 2013-2014 BUAT

Hoe werkte het?

• In 1985 begon de overheid met een landelijk overleg over het minderhedenbeleid. In 1994 kreeg dat een wettelijke basis. Vanaf 1997 regelde de Wet overleg minderhedenbeleid het LOM.
• Elke deelnemende organisatie sprak namens een eigen groep, zoals Turkse, Marokkaanse, Surinaamse of Molukse Nederlanders.
• De organisaties kregen subsidie. In ruil moesten ze laten zien dat ze echt contact hadden met hun achterban. Dat werd regelmatig getoetst. Wie niet slaagde voor die representativiteitstoets, verloor zijn plek.

Wie sprak namens Molukkers?

Een van de voorlopers van het LOM was het Inspraakorgaan Welzijn Molukkers. Later nam het Landelijk Overleg Welzijn Molukkers (LOWM) deel. Dat verloor in 2007 zijn erkenning, omdat het niet door de toets kwam. Eind 2009 kwam Stichting BUAT, platform voor Molukkers ervoor in de plaats. In de laatste jaren zaten acht organisaties in het LOM:

• Inspraakorgaan Chinezen (IOC)
• Inspraakorgaan Turken (IOT)
• Lize, voor de Zuid-Europese gemeenschappen
• Overlegorgaan Caribische Nederlanders (OCaN)
• Surinaams Inspraak Orgaan (SIO)
• Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders (SMN)
• Vluchtelingenorganisaties Nederland (VON)
• Stichting BUAT, platform van Molukkers

Waarom stopte het?

Het kabinet-Rutte I kondigde in 2011 aan dat het geen beleid meer wilde voor aparte groepen. Etniciteit was volgens het kabinet geen goed uitgangspunt meer. Een vast overleg met organisaties per groep paste daar niet bij. De wet werd per 23 juli 2013 ingetrokken. De subsidie werd afgebouwd tot 1 januari 2015. Vooraf was het LOM niet geëvalueerd.

Wat zei de evaluatie later?

In 2016 onderzocht bureau Van de Bunt het LOM-beleid, in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken. De conclusie: het overleg hielp de overheid om beter beleid te maken, tegen weinig kosten. Vooral het contact van de organisaties met hun achterban was waardevol. De onderzoekers wilden het oude, vaste overleg niet terug, maar wel een nieuwe vorm met een aangepaste subsidie. In 2017 pleitten ook oud-minister Rita Verdonk en ambtenaar Walter Palm, die de wet bedacht, in Nieuwsuur voor herstel. Het LOM is niet teruggekomen.

Hoe zit het nu?

BUAT is enkele jaren later opgeheven, mede doordat de subsidie stopte. Er is dus geen inspraakorgaan meer dat officieel namens Molukkers met het kabinet praat. Na de excuses van premier Jetten in juni 2026 vroeg de Tweede Kamer wel om een gesprekstraject met de Molukse gemeenschap 'in al haar diversiteit'. Lees Wat hield het excuus van premier Jetten aan Molukkers in?

Wat kun je doen?

• Volg het gesprekstraject na de excuses en geef je mening, bijvoorbeeld via Molukse organisaties of peilingen.
• Speelt er iets in je wijk of gemeente? De gemeente is vaak het eerste aanspreekpunt. Kijk ook bij de Landelijke Samenwerking Molukse Wijken.
• Zoek een organisatie die bij je vraag past in Molukse organisaties in Nederland: waar kun je terecht?

Bronnen

• Landelijk Overleg Minderheden (Nationaal Archief, Actorenregister)
• Memorie van toelichting bij de intrekking van de Wet overleg minderhedenbeleid (Tweede Kamer, 33 297, nr. 3, 2012)
• Wet van 19 juni 2013 houdende intrekking van de Wet overleg minderhedenbeleid (Staatsblad 2013, 237)
• Evaluatie Landelijk overleg minderhedenbeleid (Van de Bunt Adviseurs, 21 september 2016)
• Herstel minderhedenoverleg om spanningen te voorkomen (Nieuwsuur/NOS, 24 april 2017)