Wat is totobuang?

educatie
Geschreven door MOZA

Op een Moluks feest hoor je naast de trommels vaak ook een heldere melodie van metaal. Die komt van de totobuang. Het korte antwoord: een totobuang is een rek met een rij kleine koperen gongs waarop je een melodie slaat. Hij speelt bijna altijd samen met de tifa. Samen heet dat tifa totobuang.

Hoe ziet een totobuang eruit?

Een totobuang is een rek of frame. Daarop liggen gongs in rijen. Ze hebben de vorm van een kleine gong of ketel. Elke gong heeft een andere maat en daardoor een andere toon.

  • Aantal: volgens Maluku Huizen heeft een totobuang 14 ketels. Een Indonesische bron noemt 12 tot 14 gongs.
  • Materiaal: koper of messing (in het Indonesisch: kuningan).
  • Toonladder: de gongs zijn gestemd in een westerse toonladder, schrijft de Indonesische nieuwssite detik.com.
  • Spelen: je slaat op de gongs. Zo speel je de melodie. De Nederlandse muziekonderzoeker Jaap Kunst beschreef dat dit met een hamertje gaat.

De naam komt volgens een Nederlands boek over Molukse muziek van het Maleise woord tabuh: slaan.

Hoe speelt de totobuang samen met de tifa?

De totobuang is een melodie-instrument. De tifa is een trom en geeft het ritme. Daarom spelen ze bijna altijd samen. Een Indonesische bron beschrijft een groep met 12 tot 14 gongs en vier tifa's. In zo'n groep hoor je verschillende soorten tifa, van de kleine tifa jekir tot de grote tifa bas. Soms speelt er ook een grote gong mee. Meer over de trom lees je in Wat is een tifa?

Waar komt de totobuang vandaan?

Gongs vind je in heel Zuidoost-Azië, onder verschillende namen. Ook in de Molukken vind je overal bronzen gongs. Het samenspel van gongs en trommen is ook oud. De Nederlandse predikant François Valentijn werkte eind 17e en begin 18e eeuw op Ambon. Hij schreef toen al over groepen met gongs en trommen onder de naam tifa totobuang.

Volgens detik.com brengt de totobuang drie culturen samen: de gong uit Birma (nu Myanmar), de tifa uit het oude Indochina en de toonladder uit Europa. De site noemt daar geen verdere bron bij.

Wanneer speel je totobuang?

  • Gasten ontvangen: met tifa totobuang verwelkom je belangrijke gasten.
  • Bruiloften: de muziek begeleidt het bruidspaar.
  • Dans: tifa totobuang begeleidt dansen, zoals de sawat lenso.
  • Feesten en festivals: Indonesische onderzoekers schrijven dat de totobuangmuziek in Ambon-stad begon bij festivals. In de groep die zij onderzochten, werd elke avond geoefend.

In veel families is een totobuang ook erfgoed. Families bewaren het instrument als iets waardevols.

Totobuang in Nederland

Ook in Nederland wordt totobuang gespeeld. In de jaren vijftig waren er al bekende tifa- en totobuangspelers, zoals Piet Loppies uit Lunteren. Ook Paul Tuhumury uit Vught speelde totobuang. Later kwamen er steeds meer tifa- en totobuanggroepen. Zij begeleiden vaak Molukse dansgroepen. Eguita de Fretes is een van de weinige vrouwen die totobuang speelt.

Je hoort tifa totobuang bijvoorbeeld bij feesten in Molukse wijken. Bij het 65-jarig bestaan van de Molukse wijk in Moordrecht, in augustus 2026, werd het publiek zo verwelkomd. Wil je meer weten over de Molukse muziek in de breedte? Lees dan Wat is Molukse muziek: van Hawaiian tot hiphop?

Goed om te weten

  • Tifa en totobuang zijn twee verschillende instrumenten. Mensen halen ze vaak door elkaar, omdat ze bijna altijd samen spelen.
  • Wil je totobuang leren spelen? Vraag in je wijk, in je kerk of bij een Molukse dansgroep of er een tifa totobuang-groep is.
  • Heeft je familie een oude totobuang? Vraag de ouderen naar het verhaal erachter.

Bronnen

MOZA
Vorige

Wat moet je weten over aardbevingen in de Molukken?
Volgende

Wat is hadrat?