Wat is hadrat?

educatie
Geschreven door MOZA

Op Ambon trekken moslims op feestdagen soms in een lange stoet door de straten. Ze zingen in het Arabisch en slaan op handtrommels. Dat heet hadrat. Het korte antwoord: hadrat is een islamitische traditie in de Molukken waarbij een groep samen lofzangen, zikir en gebeden zingt en daarbij beweegt op het ritme van de rebana. Je ziet het vooral rond Idul Fitri, Idul Adha en bij bruiloften. Een andere naam is hadrah.

Wat gebeurt er bij hadrat?

Een groep mensen zingt samen. Ze zingen:

  • Shalawat: lofzangen op de profeet Mohammed.
  • Zikir: het gedenken van God.
  • Doa: gebeden.

De teksten zijn meestal in het Arabisch. In het dorp Tengah-Tengah op Ambon zingt men ook in de eigen taal, het Hitu. Het Arabisch is daar voor lof en gebed. De eigen taal gebruikt men voor boodschappen en goede raad.

De muziek komt van de rebana: een platte handtrom. De deelnemers lopen in rijen en bewegen op het ritme. Vaak zwaaien ze met een zakdoek (lenso). Soms dansen ze in een kring.

Wanneer is er hadrat?

  • Ramadan: in de nachten voor de sahur (de maaltijd voor zonsopgang) en in de Lailatul Qadar. In het dorp Morella hoort hadrat bij de 27e nacht van de ramadan.
  • Idul Fitri: in Tengah-Tengah op de eerste dag van het feest. In Mamala hoort hadrat bij de traditie pukul sapu. Dan is er hadrat op de avond ervoor en na het ochtendgebed.
  • Idul Adha: het Offerfeest.
  • Bruiloften en besnijdenissen.
  • De hadj: in Waiheru (Ambon) brengen mensen de pelgrims die naar Mekka gaan met hadrat weg. Volgens de imam worden ze bij terugkomst ook weer zo ontvangen.

Waar zie je hadrat?

Hadrat verschilt per dorp. Wie meedoet, welke taal men zingt en op welke dag: dat is overal een beetje anders. Een paar voorbeelden:

  • Batu Merah (Ambon-stad): in 2016 hield het cultureel-erfgoedinstituut BPNB hier een hadratfestival voor Idul Adha. Mannen, vrouwen, jongeren en kinderen liepen mee in rijen van vijf tot zeven mensen. Ook inwoners van Passo en Ema deden mee. Die uit Ema speelden tifa en totobuang.
  • Mamala (Leihitu): dit dorp ligt aan de noordkust van Ambon. Hier doen alleen mannen mee, in zwarte jassen met sarong en peci.
  • Tengah-Tengah (Salahutu): hier heet het hadrat tapur. Alleen mannen doen mee. Onderzoekers telden zo'n 50 deelnemers, van wie 13 de rebana bespeelden.
  • Tual (Kei-eilanden): mensen lopen met hadrat door het dorp om buren te bezoeken. Onderzoekers koppelen de traditie aan de Arabische familie Al-Katiri, die daar de islam hielp verspreiden.

Een mengeling van culturen

Het nieuwsverslag van het festival in Batu Merah noemt hadrat een mix van Arabische, Maleise en Europese invloeden. De Arabische teksten komen uit de islam. De peci en sarong zijn Maleis. De jassen in Europese stijl laten de Europese invloed zien. Ook in landen als Turkije, Iran en Pakistan bestaan vergelijkbare tradities. In de Molukken mengt hadrat zich vaak met de eigen cultuur, zoals de lenso-dans.

En in Nederland?

Ook in Nederland wonen Molukse moslims. Lees daarover meer in Zijn er Molukse moslims in Nederland? Over hadrat in Nederland vonden we geen betrouwbare bron. Weet jij waar het gebeurt? Laat het de redactie weten.

Goed om te weten

  • Hadrat is een religieuze traditie: de teksten zijn gebeden en lofzangen.
  • Wil je een keer kijken? Vraag dan eerst bij de moskee of de organisatie of dat kan.
  • Meer over de muziekinstrumenten uit de Molukken lees je in Wat is een tifa?

Bronnen

MOZA
Vorige

Wat is totobuang?
Volgende

Mantelzorg voor je Molukse (groot)ouders: hoe hou je het vol?