Het is schemer op een heuvel in Ambon. Onder een groot wit beeld, met de baai op de achtergrond, staat een jonge man achter de microfoon. Hij leest een gedicht voor. Het publiek zit op de grond tussen de bladeren en luistert.
Dit is Pesta Puisi, de open poëzieavond van het festival Jazirah. Iedereen mag hier voordragen, ook wie nog nooit iets heeft uitgegeven. En dat zegt veel over waar dit festival om draait: Molukkers die zelf vertellen wie ze zijn.
Jazirah: Timur Labuhan Kata was op 6 en 7 november voor de derde keer. Twee dagen lang waren er gesprekken, workshops, muziek, eten en poëzie bij Museum Siwalima. Bijna alles gebeurde buiten, onder de bomen en in de buitenlucht.
"We bepalen zelf wie we zijn"
Op het festival verscheen een bundel met gedichten van zes jonge schrijvers uit de Molukken. Een van hen is Rahmat Maba. "Ik kon niet alleen de onrust kwijt die ik al die tijd voelde", vertelt hij. "Ik leerde ook hoe je dat zegt via iets moois, zoals poëzie."
Hij hoopt dat Jazirah meer jonge schrijvers en kunstenaars uit de Molukken oplevert. "We hebben het recht om zelf te bepalen wie we zijn. Schrijven helpt ons naar onze eigen stem te luisteren."
Zo dachten meer mensen op Jazirah. In een workshop leerden deelnemers hoe je een klein tijdschrift maakt. Je hebt er geen uitgever voor nodig, alleen een verhaal. En de jongste bezoekers, kinderen van een basisschool in het nabijgelegen Amahusu, luisterden naar sprookjes.
Beeld: Elnino FofidEen gesprek over kinderen en de wonden van geweld, naar aanleiding van de roman Namia Belum Pulang. Veel scholieren luisterden mee.
Wie schrijft de geschiedenis?
De vraag wie het verhaal vertelt, kwam ook in een gesprek over archieven terug. De sprekers waren het erover eens: de officiële geschiedenis is nooit helemaal neutraal. Sommige verhalen worden bewaard, andere verdwijnen. De ervaringen van gewone mensen staan vaak niet eens in archieven of boeken.
Voor de Molukken komt daar iets bij. Een deel van het Molukse erfgoed ligt in Nederland en is vanaf Ambon moeilijk te bereiken. Wie het eigen verhaal wil vertellen, moet soms eerst ver reizen om het terug te vinden.
Beeld: Elnino FofidHet gesprek WANUA Maluku: A Meeting Point Across Oceans, onder de waringin.
Dezelfde woorden, aan de andere kant van de wereld
De titel van één tentoonstelling op het festival paste daar precies bij. Museum Maluku laat er namelijk al een aantal maanden In eigen woorden zien. Het zijn zwart-witfoto's van Molukkers in Nederland: op feesten, aan tafel en op straat. Op het grote affiche houdt een jonge man een brief van de gemeente Assen omhoog.
Beeld: Elnino FofidDe tentoonstelling In eigen woorden van Museum Maluku, op het festival in Ambon.
Zo hingen op Ambon de verhalen van Molukkers die ver weg een nieuw leven opbouwden. Met dezelfde wens als de jonge dichters op de heuvel: zelf vertellen hoe het was.
Ook het collectief Beyond Walls bouwt aan die brug. Het verbindt de Molukken met de Molukse gemeenschap in Nederland. Via het programma WANUA werken kunstenaars en onderzoekers van verschillende plekken en generaties samen aan erfgoed en herinnering. 's Avonds speelden ze op de grond, in warm oranje licht.
Beeld: Elnino FofidHet optreden van WANUA bij Jazirah Rempah.
De zee als rode draad
Het thema van dit jaar was Tahit Ni Wear. Dat is Bahasa Kei voor "water dat van de zee is". Voor eilandbewoners verbindt de zee de eilanden en bewaart ze de verhalen die van generatie op generatie worden doorgegeven.
Die verhalen zaten ook in het eten. Bij de gezamenlijke lunch lag geen menukaart op tafel, maar een kaartje met de verhalen achter elk gerecht. En 's avonds speelden muzikanten uit Ambon hun eigen werk, van rap op het cha-cha-ritme van de stad tot hiphop met tifa en totobuang.
Beeld: Elnino FofidPapeda met ikan kuah kuning bij de gezamenlijke lunch.
Op Ambon en in Nederland willen Molukkers hetzelfde: hun verhaal zelf vertellen. En vooral in eigen woorden.

