In de kringloop zie je ze nog weleens staan: oude porseleinen voorraadpotten met koffie, thee, suiker en ook sago erop. Sago stond dus ook in Nederlandse keukens. Maar op de Molukken was sago geen extraatje in de voorraadkast. Het was eeuwenlang de basis van de maaltijd, vooral als papeda.
Op tafel staat een grote schaal met iets wits en doorzichtigs. Iemand draait er met twee stokjes een klodder uit en zegt: "Mari, timba!" Deze week stond papeda als Woord van de dag op de voorpagina van MOZA.nu. Hier lees je er meer over.
Wat betekent papeda?
Papeda is een dikke, kleverige pap van sagomeel en kokend water. Sagomeel is het zetmeel uit de stam van de sagopalm. Omdat er op de Molukken weinig rijst groeit, was sago eeuwenlang de basis van de maaltijd. Papeda was daar van oudsher het hoofdvoedsel, in plaats van rijst.
Zo zeg je het
Bij het Woord van de dag hoort een opname. Daarin hoor je hoe je papeda zegt.
Zo eet je het
Je draait papeda met twee gata-gata uit de schaal: houten vorkjes of stokjes. Je draait tot er een bolletje omheen zit. Dat laat je op je bord vallen, met vis en saus erover. Papeda kauw je niet echt: je slurpt het naar binnen.
Dat slurpen is zelfs erfgoed. Sinds november 2022 staat het slurpen van papeda in de inventaris van immaterieel erfgoed in Nederland, bij het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN). Stichting Muhabbat houdt de traditie levend, onder meer met workshops over papeda.
Het slurpen van papeda bij het KIEN
Zelf smaakt papeda bijna nergens naar. De smaak komt van de saus. De vaste partner is ikan kuah kuning: vis in een frisse gele bouillon met kurkuma, limoen en citroengras. Maar er zijn ook andere variaties mogelijk.
In Nederland is papeda voor veel families iets voor bijzondere momenten: een verjaardag, een kerkfeest, een rouwbijeenkomst of oud en nieuw. Ook bij bruiloften en doopfeesten heeft papeda een speciale plek. Voor veel Molukkers is het de smaak van thuis en van oma.
Lees ook: Wat is papeda? De Molukse sagopap uitgelegd
Zelf maken
Het lijkt makkelijk, maar de goede dikte krijgen vraagt oefening. Daarom maken in veel families de ouderen papeda. Sagomeel koop je soms een toko. Soms nemen mensen het mee vanuit de Molukken. Lukt dat niet, dan kun je aardappelzetmeel of tapiocameel gebruiken. In Nederland wordt papeda vaak daarmee gemaakt.
Lees het recept: Hoe maak je papeda?
Feestdagen
Ga je in december of januari naar familie op de Molukken? Daar eet je papeda gewoon door de week, niet alleen op een feestdag. En daar maken ze papeda van echte sago.
In Nederland wordt papeda vaak met aardappelzetmeel gemaakt. Met sagomeel wordt papeda minder stevig, en veel mensen proeven het verschil meteen. Sommige Molukkers eten in Nederland daarom liever geen papeda. Zij wachten tot ze weer op de Molukken zijn.
Veel families nemen na een reis ook iets mee terug, zoals sagu lempeng of specerijen. Let dan op de regels: verse groente, vers fruit, zaden en noten van buiten de EU mag je niet zomaar meenemen.
Lees ook: Mag ik sopi of kruidnagel meenemen uit de Molukken?
Heb jij foto's van papeda?
Maak jij papeda met je familie, of heb je oude foto's van een feesttafel met papeda? Stuur ze in voor de beeldbank van MOZA.nu. Je naam staat er altijd bij. Foto's insturen voor de beeldbank
Verder op MOZA.nu
Kaart: Vluchten van en naar Ambon
Bron: de kennisbankartikelen Wat is papeda? en Hoe maak je papeda? van MOZA.nu en de pagina Het slurpen van de papeda van het KIEN. De opname komt van het Woord van de dag op de voorpagina.
