Je opa of oma vertelde vaak over 'de boot'. Maar hoe kwamen de Molukkers in 1951 naar Nederland precies? Het korte antwoord: op bevel van de Nederlandse regering. Tussen februari en juni 1951 voeren twaalf schepen van Java naar Rotterdam en Amsterdam, met ruim 12.500 mensen aan boord: ongeveer 3.500 Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen. Het verblijf zou maar een paar maanden duren.
Groep Molukkers kort na hun aankomst in Nederland. Fotograaf: E. de Vries (Rijksmuseum)
Waarom gingen ze?
Het KNIL, het koloniale leger waarin veel Molukse mannen dienden, werd op 26 juli 1950 opgeheven. De militairen moesten kiezen: naar het Indonesische leger of ontslag nemen. Veel Molukkers wilden geen van beide. Ze steunden de op 25 april 1950 uitgeroepen RMS en wilden op Ambon of Seram worden ontslagen. Nederland weigerde dat. De rechter verbood de staat om hen tegen hun wil in Indonesisch gebied te ontslaan. Toen besloot de regering hen 'tijdelijk' naar Nederland te brengen. Het hele verhaal lees je in Waarom konden de Molukse militairen in 1950 niet terug naar de Molukken?
Op dienstbevel
De militairen waren tijdelijk opgenomen in de Koninklijke Landmacht. De reis naar Nederland was daarom een dienstbevel: een opdracht van hun werkgever. Ze kregen weinig keus. Hun vrouwen en kinderen gingen mee. Ook enkele marinemannen, politiemannen en burgers reisden mee.
De reis
- Vertrek: vanuit de havens van Soerabaja, Tanjung Priok (Jakarta) en Semarang op Java.
- Duur: ongeveer vier weken op zee.
- Eerste schip: de Kota Inten vertrok op 20 februari 1951 uit Soerabaja en kwam op de avond van 21 maart 1951 aan bij de Lloydkade in Rotterdam. De volgende dag gingen de passagiers van boord.
- Laatste schip: opnieuw de Kota Inten, op 21 juni 1951 in Rotterdam.
- Aankomst: acht schepen meerden aan in Rotterdam, vier in Amsterdam.
Een lijst met alle schepen, data en aantallen vind je in De schepen waarmee de Molukkers in 1951 naar Nederland kwamen.
En na aankomst?
Kort na aankomst hoorden de mannen dat ze uit militaire dienst waren ontslagen. Dat was een grote klap. Lees hoe het ontslag in 1951 ging. Daarna gingen de gezinnen naar woonoorden: oude kampen, kloosters en kazernes. De mannen mochten eerst niet betaald werken. Gezinnen aten uit centrale keukens en kregen ongeveer drie gulden zakgeld per week. Zie waar de Molukkers in 1951 werden gehuisvest.
Het plan was tijdelijk: tot er een politieke oplossing kwam met Indonesië. Die oplossing kwam er nooit. Zo werd het tijdelijke verblijf permanent.
Wat kun je doen?
- Zoek op met welk schip je familie kwam. Het Nationaal Archief heeft de zoekhulp 'Molukkers naar Nederland, 1951'. Zie ook Hoe vind ik de persoonskaart van mijn Molukse opa of oma?
- Vraag thuis door. Op welk schip zat opa? Waar kwamen ze eerst terecht? Die verhalen zijn ook geschiedenis.
- Bezoek de Lloydkade in Rotterdam. Daar staat sinds 21 juni 2026 het Nationaal Moluks Monument Ulu Kora.
Goed om te weten
Op 21 juni 2026 bood premier Jetten excuses aan voor onder meer het ontslag en de gebrekkige opvang. Lees Wat hield het excuus van premier Jetten in?
Bronnen
- 1951: Eerste Molukkers komen aan in Nederland (Nationaal Archief)
- Zoekhulp: Molukkers naar Nederland, 1951 (Nationaal Archief)
- ‘Het voelde alsof zij, mannen die voor Nederland hadden gevochten, als vuilnis aan de kant werden gezet’ (Geschiedenis Magazine, Fridus Steijlen)
- Na 1950 (Vensters Molukse Geschiedenis)
- Een ongemakkelijke geschiedenis (Nederlands Openluchtmuseum)
