Wat gebeurde er in de Molukken tussen 1999 en 2002?
Je ouders praten soms over ‘de kerusuhan’ of over familie op Ambon die alles kwijtraakte. Misschien weet je niet goed wat er toen gebeurde. Kort gezegd: van januari 1999 tot 2002 was er in de Molukken een gewelddadig conflict tussen christenen en moslims. Duizenden mensen kwamen om en honderdduizenden moesten vluchten. In februari 2002 werd een vredesakkoord gesloten: Malino II.
Hoe begon het?
Op 19 januari 1999, het einde van de vastenmaand (Idul Fitri), liep in Ambon een ruzie uit de hand. Het geweld verspreidde zich snel over de stad en andere eilanden. Wijken en dorpen werden verdeeld langs religieuze lijnen. Kerken, moskeeën en huizen werden verwoest. Vanaf augustus 1999 was er ook zwaar geweld in de Noord-Molukken, onder meer op Halmahera.
Het conflict viel in een onrustige tijd voor Indonesië, kort na het einde van het bewind van president Soeharto in 1998. In 2000 kwamen strijders van de islamitische militie Laskar Jihad naar de Molukken, wat het geweld verder aanwakkerde. In juni 2000 riep de Indonesische regering de noodtoestand uit.
Hoeveel slachtoffers waren er?
- De International Crisis Group schat dat er minstens 5.000 doden vielen. Andere schattingen liggen hoger.
- Volgens dezelfde organisatie raakten vóór het vredesakkoord ongeveer 700.000 mensen ontheemd.
- Veel mensen raakten familie, huis en bezit kwijt. De gevolgen zijn nog altijd voelbaar.
Wat was Malino II?
Op 12 februari 2002 ondertekenden christelijke en islamitische vertegenwoordigers uit de Molukken in Malino (Zuid-Sulawesi) een akkoord van elf punten. Minister Jusuf Kalla van de Indonesische regering bemiddelde. Belangrijke afspraken waren:
- stoppen met geweld en het ontwapenen van illegale gewapende groepen;
- vrijwillige terugkeer van vluchtelingen en herstel van hun bezit;
- herbouw van scholen, ziekenhuizen, kerken, moskeeën en huizen;
- een onafhankelijk onderzoek naar onder meer het geweld van januari 1999;
- afwijzing van afscheidingsbewegingen, waarbij ook de RMS bij naam werd genoemd.
Na het akkoord nam het geweld duidelijk af, al bleef het nog jaren onrustig.
Wat betekende het voor Molukkers in Nederland?
Voor Molukkers in Nederland was het een zware tijd. Bijna iedereen had familie of kennissen in het gebied. Mensen maakten zich grote zorgen, zamelden geld en goederen in en voerden actie. In oktober 2000 sprak premier Kok met Molukse organisaties. Zij vertelden over hun gevoel van machteloosheid. Nederland stelde 14 miljoen gulden beschikbaar voor humanitaire hulp en nam het initiatief voor een Europese onderzoeksmissie. Molukse organisaties pleitten ook voor internationaal ingrijpen, maar Indonesië wees buitenlandse bemoeienis af.
Goed om te weten
- Het conflict raakte ook de banden tussen Molukkers in Nederland onderling, omdat er ook moslim-Molukkers in Nederland wonen.
- Praat je met ouderen of familie op Ambon over deze tijd? Wees voorzichtig: veel mensen hebben nare dingen meegemaakt.
- Op Vensters Molukse Geschiedenis vind je uitleg over deze periode.
Bronnen
- Brief van de minister-president over het gesprek met Molukse organisaties (Kamerstuk 26 049, nr. 34) (Tweede Kamer, 18 oktober 2000)
- Na 1950 (Vensters Molukse Geschiedenis)
- The Moluccas Agreement in Malino (Malino II) (PA-X Peace Agreements Database, Universiteit van Edinburgh)
- Peace pact signed (Dawn/Reuters, 13 februari 2002)
- Maluku sectarian conflict (Wikipedia, Engelstalig)
