Wat zijn typisch Molukse gerechten?

educatie
Geschreven door MOZA

Op een verjaardag of na de kerk staat er vaak een tafel vol eten. Maar wat is nu echt Moluks en wat komt uit de Indische of Indonesische keuken? Het korte antwoord: typisch Molukse gerechten draaien om sago, vis en verse sambal. Denk aan papeda, ikan kuah kuning, colo-colo en kohu-kohu.

Hoe zit het?

Op de Molukken groeit weinig rijst. Van oudsher was de sagopalm het belangrijkste voedsel. Uit het merg van de stam haal je meel. Daarnaast is er overal zee, dus vis is de basis van bijna elke maaltijd. Kruiden als kurkuma, citroengras en limoen geven de smaak. Nootmuskaat en kruidnagel komen wel van de Molukken, maar zitten opvallend weinig in de oude recepten.

Bekende gerechten

  • Papeda. Een dikke, kleverige pap van sagomeel. Je draait hem met twee stokjes uit de schaal. Papeda is van oudsher het hoofdvoedsel, in plaats van rijst. Lees meer in Wat is papeda?
  • Ikan kuah kuning. Vis in een gele, frisse bouillon met kurkuma, limoen en citroengras. Het is de vaste partner van papeda.
  • Colo-colo. Een verse, rauwe sambal van rode peper, sjalot, tomaat en limoensap, vaak met kemangi (citroenbasilicum). Het wordt ook wel de sambal van Ambon genoemd. Je eet hem bij gegrilde of gebakken vis (ikan bakar). Vroeger ging er een donker restje van kokosolie doorheen; nu gebruiken veel mensen ketjap met olie.
  • Kohu-kohu. Een soort groentesalade met geraspte kokos en vis, zoals ansjovis of tonijn. Het lijkt op de Javaanse urap.
  • Sagu (sago). Van sagomeel worden ook harde koekjes en gebakjes gemaakt, zoals sagu lempeng en bagea (met kenarinoten). Ze zijn lang houdbaar en gaan vaak mee als cadeau uit de Molukken.
  • Embal (enbal). Komt van de Kei-eilanden in Zuidoost-Maluku. Het is gemaakt van een giftige cassavesoort. Het gif wordt eruit geperst en het meel wordt gedroogd en gebakken, bijvoorbeeld tot platte koeken. Op Kei zeggen ze: wie geen embal heeft gegeten, heeft nog niet gegeten.
  • Andere gerechten. Bijvoorbeeld nasi lapola (rijst met bonen en kokos), gohu ikan (rauwe tonijn met limoen, uit Noord-Maluku) en ikan kuah pala Banda (vis met nootmuskaatsaus).

Wanneer eet je het?

Op de Molukken eet je papeda met vis gewoon door de week. In Nederland is het vaker iets voor bijzondere momenten: verjaardagen, bruiloften, rouwbijeenkomsten, kerkfeesten en de jaarwisseling. Ook bij een makan patita, een grote gezamenlijke maaltijd, bijvoorbeeld tussen pela-dorpen, horen deze gerechten op tafel. Vaak staan ze daar naast Indische klassiekers als nasi kuning, rendang en saté. Dat is ook Moluks eten geworden, maar het komt oorspronkelijk niet van de Molukken.

Wat kun je doen?

  • Vraag je oma, opa of tante om samen te koken. Recepten verschillen per eiland en per familie en staan vaak nergens op papier.
  • Sagomeel, kenarinoten en gedroogde vis vind je in toko's. Let op: wat je meeneemt uit de Molukken moet voldoen aan de regels voor de douane. Lees Mag ik sopi of kruidnagel meenemen uit de Molukken?
  • Zoek een Molukse kookles of een pasar malam in je buurt. Daar proef je de verschillen.

Goed om te weten

Namen en spelling verschillen. Je ziet colo-colo en tjolo-tjolo, embal en enbal. Ook de recepten zijn nooit precies hetzelfde. Er is dus geen goed of fout: het eten van jouw familie is net zo Moluks als dat van een ander.

Bronnen

MOZA
Vorige

Wat is sopi? Alles over de Molukse palmdrank
Volgende

Wat is een negeri en wat doet een raja in de Molukken?