Zijn er Molukse moslims in Nederland?

Veel mensen denken dat alle Molukkers christen zijn. Op school of op je werk krijg je misschien de vraag: "Jij bent Moluks én moslim?" Het korte antwoord: ja, dat kan. Een kleine groep Molukkers in Nederland is moslim. De meesten wonen in Ridderkerk en Waalwijk, waar ze elk een eigen Molukse moskee hebben.

Hoe zit het?

In de Molukken zelf wonen veel moslims, vooral op Ambon, Seram en omliggende eilanden. Ook onder de KNIL-militairen die in 1951 naar Nederland kwamen, waren moslims. Het ging om ongeveer tachtig gezinnen en een aantal alleenstaande mannen.

Zij werden net als de andere Molukkers verspreid over zo'n twintig kampen. Daar was het voor hen moeilijk om hun geloof te beleven. Het vlees uit de centrale keukens was niet halal geslacht en er was geen gebedsruimte of imam.

Kamp Wyldemerk

In juli 1952 stelde Achmed Tan, de gekozen leider van de islamitische Molukkers, voor om een eigen woonoord te vragen. Dat lukte. Op 21 december 1954 kwamen de eerste bewoners aan in kamp Wyldemerk, aan de weg tussen Balk en Koudum in Gaasterland (Friesland). Het ging om 23 gezinnen en een paar alleenstaanden. Een jaar later woonden er 315 mensen. Uiteindelijk kwam ongeveer 90 procent van de islamitische Molukkers naar Wyldemerk.

In 1956 werd in het kamp een moskee geopend. Het was de tweede moskee van Nederland en de eerste met een minaret. Achmed Tan was de imam; hij overleed in 1957.

Ridderkerk en Waalwijk

Eind jaren vijftig koos de overheid voor vaste woningen in gewone woonwijken. De houten barakken van Wyldemerk raakten in verval. De laatste bewoners vertrokken in 1969. De meeste gezinnen gingen naar Ridderkerk. Negentien gezinnen verhuisden naar Waalwijk. Een paar families gingen terug naar Indonesië. Volgens het KITLV hing de verdeling tussen Ridderkerk en Waalwijk ook samen met verschillende opvattingen over de RMS.

• Ridderkerk: eerst werd een woonhuis als moskee gebruikt. In 1984 kregen de Molukse moslims van de Nederlandse overheid een echte moskee: Bait Al-Rahmaan ('Huis van de Barmhartige') in de wijk Slikkerveer.
• Waalwijk: ook hier was de moskee eerst in een woonhuis. In 1990 kreeg de gemeenschap een eigen moskee: An-Nur, aan de Noordstraat.

Hoeveel Molukse moslims zijn er?

Precieze cijfers zijn er niet. Het CBS houdt geen geloof per herkomstgroep bij. Wel is duidelijk dat het om een kleine groep gaat, binnen een Molukse gemeenschap van naar schatting enkele tienduizenden mensen. Oudere schattingen noemen een paar procent van alle Molukkers.

Goed om te weten

• De Molukse moskeeën zijn ook een sociaal en cultureel centrum, net zoals de kerk dat is in andere Molukse wijken.
• Inmiddels runnen de tweede en derde generatie de moskeeën. In Ridderkerk worden de activiteiten in het Nederlands gehouden. Ook vluchtelingen uit onder meer Syrië en Afghanistan komen er bidden.
• Molukse moslims en christenen zijn vaak met elkaar verbonden via pela, een verbond tussen dorpen dat los staat van geloof. Lees meer in Wat is adat?
• Op de plek van kamp Wyldemerk staat een monument. In 2022 vonden archeologen er de sporen van de oude moskee terug.

Wat kun je doen?

Wil je een moskee bezoeken of meer weten? De moskee in Ridderkerk geeft op aanvraag rondleidingen; iedereen is welkom. Kijk voor contactgegevens op de websites van de moskeeën.

Bronnen

• Molukkers kamp Wyldemerk (Geschiedenis van Gaasterland)
• Oorspronkelijke plaats van Molukse moskee teruggevonden in kamp Wyldemerck (Vrienden van BOEi, 28 juni 2022)
• Molukse geschiedenis (Moskee An-Nur Waalwijk)
• Verhaal van geloof en geschiedenis (Gemeente Ridderkerk via Ridderkerks Dagblad, 13 augustus 2026)
• Nieuwe generatie draagt Molukse moskee (De Combinatie Ridderkerk, 10 mei 2017)
• Gedenkplaat Molukse moskee Ridderkerk (KITLV Collections)