Krijg ik vrij van mijn werk voor een Molukse begrafenis?

Er is iemand overleden in je familie en je wilt naar de rouwbijeenkomsten en de begrafenis. Mag je dan zomaar vrij nemen van je werk? Het korte antwoord: bij het overlijden van een naast familielid heb je recht op calamiteitenverlof of kort verzuimverlof, met behoud van loon. Hoe lang, hangt af van de situatie en soms van je cao.

Hoe zit het?

Calamiteitenverlof en kort verzuimverlof staan in de Wet arbeid en zorg (hoofdstuk 4, artikel 4:1). Je mag dit verlof opnemen bij dringende, onverwachte of bijzondere persoonlijke omstandigheden. Volgens de Rijksoverheid hoort daar het overlijden van een direct familielid bij. Dat is een bloedverwant van jou, of van je echtgenoot of geregistreerd partner, in de rechte lijn of in de tweede graad van de zijlijn.

Wie is dat? Bijvoorbeeld:

• Eerste graad: je ouders en je kinderen.
• Tweede graad: je grootouders, je kleinkinderen en je broers en zussen.
• Hetzelfde geldt voor de ouders, grootouders, broers en zussen van je partner.

Een oom, tante, neef of nicht is derde graad. Die vallen niet onder deze voorbeelden uit de wet. Je werkgever of je cao kan wel ruimer zijn.

Waarom wringt dit voor Molukkers?

De regels gaan uit van een klein gezin. Molukse families zijn breder. Een oom of tante voelt vaak als een ouder, neven en nichten als broers en zussen. Ook de familiegroep (marga) en pela- en gandongfamilie horen erbij. Bij een overlijden word je verwacht, vaak meerdere dagen: bij de rouwbijeenkomsten, de troostdienst en de uitvaart.

Voor de wet zijn veel van die familieleden geen ‘direct familielid’. Daardoor kost een uitvaart een Molukker vaak eigen vakantiedagen. En omdat je in een grote familie vaker naar een uitvaart gaat, loopt dat in een jaar flink op. Dat is geen voorrecht dat je vraagt: het is een andere opvatting van wat familie is.

Hoe lang mag je vrij?

• Je mag het verlof opnemen zo lang als nodig is om het dringende probleem op te lossen. Er is geen maximum aantal uren per jaar.
• Voor het regelen van de begrafenis of crematie van een direct familielid is volgens de Rijksoverheid "misschien een paar dagen" nodig.
• Je werkgever betaalt je salaris door.
• In een cao of een regeling met de ondernemingsraad kunnen andere afspraken staan, bijvoorbeeld een vast aantal dagen bij een overlijden. Dan gelden die afspraken.

Wat kun je doen?

1. Meld het zo snel mogelijk bij je werkgever. Zeg erbij hoelang je denkt weg te blijven. Een redelijk verzoek mag je werkgever niet weigeren.
2. Kijk in je cao of personeelsgids wat er staat over "bijzonder verlof" of "verlof bij overlijden".
3. Bewaar een bewijs, zoals de rouwkaart of een overlijdensbericht. Je werkgever mag achteraf vragen om aan te tonen dat het verlof nodig was.
4. Leg uit wat er gebeurt. Niet elke werkgever kent Molukse rouwgebruiken. Vertel wat familie voor jou betekent, wat er bij een Molukse uitvaart gebeurt en op welke dagen je er wilt zijn. Dan kun je samen kijken naar bijzonder verlof, vakantiedagen of uren later inhalen.
5. Bespreek het ook vooraf. Wacht niet tot er iemand overlijdt. Vraag je werkgever of ondernemingsraad of de regels voor verlof bij overlijden ruimer kunnen, zodat ze passen bij medewerkers met grote families.

En als iemand in de Molukken overlijdt?

Ook dan geldt het calamiteitenverlof voor een direct familielid. Maar een reis naar de Molukken duurt lang (zie Hoelang is het vliegen naar de Molukken?). Volgens de wet gaat het verlof over de tijd die echt nodig is. Een reis van meerdere dagen valt daar meestal niet helemaal onder. Maak daarom afspraken met je werkgever over vakantiedagen of onbetaald verlof.

Goed om te weten

• Is je familielid ernstig ziek? Dan kun je zorgverlof opnemen om te helpen. Bij kortdurend zorgverlof (maximaal twee keer je wekelijkse werkuren per twaalf maanden) krijg je minimaal 70% van je salaris en minimaal het minimumloon. Langdurend zorgverlof (maximaal zes keer je wekelijkse werkuren) is onbetaald, tenzij je cao iets anders zegt.
• Na de begrafenis: rouw kan zwaar zijn. Kun je echt niet werken, praat dan met je leidinggevende of de bedrijfsarts. Je kunt je ook ziek melden als je door de rouw niet kunt werken.
• Twijfel over je rechten? Vraag het na bij je vakbond of het Juridisch Loket.

Bronnen

• In welke gevallen kan ik calamiteitenverlof of kort verzuimverlof opnemen? (Rijksoverheid)
• Hoe lang mag ik calamiteitenverlof of kort verzuimverlof opnemen? (Rijksoverheid)
• Wat is bloedverwantschap? (Rijksoverheid)
• Hoe lang kan ik zorgverlof opnemen? (Rijksoverheid)
• Krijg ik salaris tijdens zorgverlof? (Rijksoverheid)