Welk lesmateriaal is er over de Molukse geschiedenis voor leraren?

educatie
Geschreven door MOZA

Je bent leraar en wilt in je klas aandacht geven aan de geschiedenis van Molukkers. Maar waar vind je goed materiaal? Het korte antwoord: er is geen compleet lespakket, maar er zijn wel veel goede losse bronnen. Denk aan video's van Schooltv en NPO Kennis, een programma in het Drents Archief, lessen op LessonUp en verhalen van Molukse ouderen zelf.

Of Molukse geschiedenis verplicht is en wat de Canon van Nederland erover zegt, lees je in Leren kinderen op school over de geschiedenis van Molukkers? Hier zetten we het materiaal op een rij.

Voor de basisschool

  • Schooltv: Molukkers in Nederland. Een 360-gradenspecial van NOS op 3 uit 2018. Leerlingen kijken rond in een barak en bekijken korte video's over de komst van ruim 12.000 Molukkers vanaf 1951.
  • Drents Archief. Het archief heeft een programma over Molukse geschiedenis met een escaperoom, voor de basisschool en het voortgezet onderwijs. Er horen lesbrieven bij voor in de klas, vooraf en achteraf. In de les voor de basisschool werken leerlingen met foto's en verhalen over Kamp Schattenberg.
  • Herinneringscentrum Kamp Westerbork. Het centrum heeft programma's vanaf groep 7, ook op maat. Op dit terrein lag later woonoord Schattenberg, waar Molukse gezinnen woonden. Sinds februari 2026 is de tentoonstelling Maria Austria was hier te zien, met foto's uit Schattenberg en een projectie over de Molukse familie Wairata. Vragen over een schoolbezoek kun je mailen naar educatie@kampwesterbork.nl.

Voor het voortgezet onderwijs

  • NPO Kennis: Waarom kwamen de Molukkers naar Nederland? Een verhaal van BNNVARA met korte animaties. Het loopt van de aankomst op 21 maart 1951 tot de excuses van premier Jetten in juni 2026. Ook de acties in de jaren zeventig komen aan bod. Bekijk het eerst zelf, want dat deel kan heftig zijn voor leerlingen.
  • Beeld & Geluid: Beeld bij je Boek, De Oost. Een lesplan van 16 lessen op LessonUp over boeken over Indonesië en de Molukken. Bij elk boek zocht Beeld & Geluid beeldmateriaal. In de lijst staan onder meer Gesloten koffers van Sylvia Pessireron en Onder de sneeuw een Indisch graf van Frans Lopulalan. De meeste lessen zijn voor de bovenbouw van havo en vwo.
  • Lesmateriaal bij Revolusi! Het Rijksmuseum, het Indisch Herinneringscentrum en ThiemeMeulenhoff maakten lesmateriaal bij deze tentoonstelling. Er zitten videoportretten in van jongeren met een band met Nederlands-Indië en de Molukken. Werk je met ThiemeMeulenhoff? Daar staat ook de les Drie generaties, waarin Jiri vertelt over zijn Molukse opa.
  • Onsland.nl. Dit platform van onder meer het Indisch Herinneringscentrum bundelt bronnen en lesmateriaal over het koloniale verleden. Het brengt ook de perspectieven van de Molukse gemeenschap samen.

Verhalen van Molukkers zelf

Persoonlijke verhalen maken geschiedenis echt voor leerlingen. Daar zijn goede voorbeelden van.

  • Oral history op school. In het project Spraakmakend Verleden interviewden ruim 180 leerlingen uit 3 havo en vwo in Tiel ongeveer 24 Molukse ouderen. Het project liep op het Lingecollege in Tiel en het Koningin Wilhelminacollege in Culemborg. MOZA werkte mee, samen met onder meer Stichting Buah Hati en het Regionaal Archief Rivierenland. Het project werd genomineerd voor de Gelderse Roos Prijs 2024. Lees meer over het oral history scholenproject.
  • Molukse barak in het Openluchtmuseum. In het Nederlands Openluchtmuseum staat een Molukse barak. Daar zie je hoe Molukkers werden ontvangen en hoe ze in de kampen leefden.

Wat kun je zelf doen?

  • Nodig een Molukse ouder of oudere uit om te vertellen. Of laat leerlingen zelf iemand interviewen, zoals in Tiel.
  • Koppel de les aan een datum, zoals 21 maart: de aankomst van het eerste schip in 1951.
  • Laat meerdere kanten zien. Over de RMS en de acties in de jaren zeventig denken mensen verschillend.
  • Zoek een Molukse organisatie bij jou in de buurt via Molukse organisaties in Nederland.

Goed om te weten

  • Veel lesmateriaal gaat over Indonesië in het algemeen. Kijk vooraf of Molukkers er echt in voorkomen.
  • Tentoonstellingen wisselen. Check altijd de actuele data op de website van het museum.

Bronnen

MOZA
Vorige

Welke kerkelijke feestdagen en tradities vieren Molukkers door het jaar?
Volgende

Wat zijn Molukse trauma's en hoe ga je ermee om?