Welke kerkelijke feestdagen en tradities vieren Molukkers door het jaar?

Met Kerst zit de Molukse kerk vol en op de familie-app gaan de foto's van de kerstdienst rond. Maar welke feestdagen horen eigenlijk bij het kerkelijk jaar van Molukkers? Het korte antwoord: de meeste Molukkers in Nederland zijn protestant en vieren de grote christelijke feesten, zoals Kerst en Pasen. Daarnaast zijn er momenten die voor families extra zwaar wegen, zoals sidi, jubilea van de kerk en herdenkingsdiensten. Een kleine groep Molukkers is katholiek.

Hoe ziet het kerkelijk jaar eruit?

De meeste Molukse kerken in Nederland zijn protestants. De grootste is de Molukse Evangelische Kerk (GIM). Lees meer in Welke Molukse kerken zijn er in Nederland? Net als andere protestantse kerken volgen ze het christelijke jaar. Kerst en Pasen zijn de grootste feesten. Ook Hemelvaart en Pinksteren staan op de kalender.

Zingen hoort er altijd bij. Volgens onderzoek van de Universiteit Utrecht zingt de Molukse protestantse gemeenschap al vijf generaties samen religieuze liederen. Sommige liederen worden alleen bij speciale gelegenheden gezongen. In veel diensten en liederen wordt Maleis gebruikt.

Kerst

Kerst is voor veel Molukse gemeenten een feest voor de hele wijk. Veel Molukse gemeenten houden rond Kerst een kerstdienst en een kerstdiner voor de ouderen. In Amsterdam viert de vereniging Indisch Molukse Ouderen Amsterdam (IMOA) Kerst samen, met kerstliedjes, live muziek en spekkoek.

Ook in de Molukken is Kerst een groot feest. Op Ambon zitten de kerken bij de diensten rond Kerst zo vol dat mensen buiten in tenten meeluisteren. Soms doen ook moslims mee aan de adventstijd. In 2018 liepen inwoners van Laha en Tial naar de kerk van het christelijke dorp Amahusu. Laha is een moslimdorp. In Tial wonen moslims en christenen. De dorpen zijn gandong: ze zien elkaar als familie. Vrouwen droegen daarbij een lange witte doek, de kain gandong.

Oud en nieuw

Ook rond de jaarwisseling gaan veel mensen naar de kerk. Op Ambon houden de kerken speciale diensten om het nieuwe jaar in te gaan. Hoe jouw gemeente in Nederland oud en nieuw viert, verschilt per kerk. Vraag de diensttijden na bij je eigen gemeente.

Veel ouderen herinneren zich vooral het bezoek bij de buren. Een vrouw van de tweede generatie vertelt in een onderzoek uit 2019 dat je met feestdagen in de Molukse wijk bij iedere buur naar binnen kon om elkaar een hand te geven. De deur ging open met een touwtje uit de brievenbus.

Pasen

Met Pasen vieren christenen dat Jezus is opgestaan uit de dood. Op Ambon begint Paaszondag heel vroeg. Al vanaf vier uur 's nachts lopen kinderen en jongeren met fakkels en lampions door hun wijk. Ze zingen geestelijke liederen en gaan daarna naar de paasdienst. Vaak lopen kinderen van de zondagsschool en jongeren van de GPM-jongerenorganisatie (AMGPM) mee. Sommige gemeenten houden ook een kruiswegoptocht.

Sidi, jubilea en herdenkingsdiensten

Naast de vaste feesten zijn er momenten die voor families heel belangrijk zijn. Sidi is de belijdenis: je zegt zelf in de kerk dat je gelooft. Daarna is er vaak een groot feest. Lees meer in Wat betekent sidi?

Ook bij jubilea en herdenkingen komt de gemeente samen. In augustus 2026 zat de kerk in Moordrecht vol tijdens een herdenkingsdienst voor 65 jaar Molukse gemeenschap. Een suling-groep (fluiten) begeleidde de samenzang en een koor zong mee. De dienst eindigde met het Maleise lied Api Indjil Terus Menjala. In Appingedam vierde de Molukse kerk in 2025 haar 65-jarig bestaan met muziek, dans en Molukse hapjes.

Katholieke Molukkers

Een kleine groep Molukkers is rooms-katholiek. Zij vieren hetzelfde kerkelijk jaar als andere katholieken. Op Ambon staat de kathedraal van het bisdom Amboina. Bij de kerstavondmis in 2023 kwamen daar zo'n 2.500 mensen. De kerk heeft plaats voor ongeveer 1.400 mensen, dus velen volgden de mis buiten.

Goed om te weten

• Elke gemeente heeft eigen gewoonten en diensttijden. Kijk op de website van je kerk of vraag het aan de kerkenraad.
• Bij veel vieringen hoort ook samen eten, zoals bij een kerstdiner voor ouderen of het feest na een sidi.
• Ook Molukse moslims hebben hun eigen feesten. Lees Zijn er Molukse moslims in Nederland?

Bronnen

• Muzikaal erfgoed vastleggen voor toekomstige generaties (Universiteit Utrecht, 2025)
• Inter- and intra-religious appropriation: generational relations in the Moluccan Protestant church in the Netherlands (Engels) (J. Lensink, Approaching Religion, 2023)
• Eindelijk weer een gezamenlijk kerstfeest voor de Indisch Molukse Ouderen Amsterdam (Rodi Media, 21 december 2022)
• Ribuan umat kristiani padati gereja di Ambon (Indonesisch) (ANTARA, 24 december 2014)
• A sheet of gandong unites differences (Engels) (Kompas, 21 december 2018)
• Tahun baru, Gegana sisir gereja di Ambon (Indonesisch) (Suara.com, 31 december 2015)
• Molukkers in Nederland: de intergenerationele overdracht van de Molukse identiteit (H. Tomasowa, Erasmus Universiteit Rotterdam, 2019)
• Pawai obor semarakkan perayaan Paskah di Ambon (Indonesisch) (ANTARA, 1 april 2018)
• Pawai obor dan lampion meriahkan Paskah (Indonesisch) (ANTARA, 1 april 2013)
• Vijf kaarsen voor 65 jaar Molukse gemeenschap: 'Het vuur blijft branden' (Gouwe IJssel Nieuws, 27 augustus 2026)
• 65 jaar Molukse kerk (SASA Appingedam, 2025)
• Seribuan umat Katolik ikuti misa malam Natal di Gereja Katedral Ambon (Indonesisch) (ANTARA, 25 december 2023)