Er komt een huis vrij in de wijk en iedereen vraagt zich af: krijgt een Molukse familie voorrang? Dat heeft te maken met de afspraken over de Molukse wijken. In 1986 sprak de regering met de grootste Molukse organisatie af dat het Molukse karakter van de wijken behouden blijft. In de meeste wijken hebben Molukkers daardoor nog voorrang. Maar wat er precies is afgesproken, is nergens goed vastgelegd. In de praktijk regelt elke gemeente het zelf.
© MOZA
Hoe het begon
Vanaf 1960 bouwde de overheid aparte wijken voor de Molukse gezinnen uit de woonoorden (lees Waarom zijn er Molukse wijken in Nederland?). De woningen waren van het Rijk en werden beheerd door de Dienst der Domeinen van het ministerie van Financiën. Er gold een voorrangsregeling voor Molukkers.
Vanaf de jaren tachtig gingen de wijken over naar woningcorporaties. Veel bewoners waren bang dat de voorrang en het Molukse karakter zouden verdwijnen. Dat leidde tot onenigheid.
De afspraak van 1986
In 1986 sloot de regering een overeenkomst met de Badan Persatuan, toen de grootste Molukse organisatie. Het was een pakket met onder meer:
- het behoud van het Molukse karakter van de wijken en geld voor renovatie;
- een banenplan tegen de hoge werkloosheid onder Molukse jongeren;
- geld voor een Moluks Historisch Museum;
- een herdenkingspenning en een jaarlijkse uitkering voor de eerste generatie: de Rietkerk-uitkering.
Gelden de afspraken nog?
Ja, volgens de regering wel. Op 10 december 2020 beantwoordde minister Ollongren (Binnenlandse Zaken) Kamervragen na een incident in de Molukse wijk in Elst. Zij schreef:
- "In de meeste van die wijken krijgen Molukkers nog steeds voorrang bij toewijzing van een woning."
- "Ik ben van mening dat deze specifieke afspraak niet los van de historische context gezien kan worden."
- Er waren voor haar "vooralsnog geen signalen" om de afspraak te herzien.
Volgens de minister gaat het meestal goed en zijn incidenten bijna altijd te voorkomen met goede afspraken tussen corporatie en bewoners.
Waarom is het dan toch onduidelijk?
Na de overdracht kwamen gemeenten en corporaties aan zet. Het ministerie van Volkshuisvesting liet onlangs aan Omroep Gelderland weten dat het geen compleet overzicht heeft van wat er destijds is afgesproken. Oude documenten zijn lastig terug te vinden. Daardoor verschilt het per plek: de ene wijk heeft al tientallen jaren een convenant, de andere sinds kort en weer een andere helemaal niets. Om die reden werken Molukse wijken samen in de Landelijke Samenwerking Molukse Wijken (LSMW).
Wat kun je doen?
- Vraag naar het convenant of de regels in de huisvestingsverordening van je gemeente. Daar staat wat er in jouw wijk geldt.
- Zoek je een huis in de wijk? Hoe voorrang in de praktijk werkt, met voorbeelden uit Elst, Barneveld en Maastricht, lees je in Huurwoning in een Molukse wijk: hoe kom je eraan?
- Is er nog geen afspraak? Neem contact op met je wijkraad. Samen met de gemeente en corporatie kun je een convenant voorstellen.
Goed om te weten
De afspraak gaat over het behoud van het Molukse karakter. Het betekent niet dat een woning altijd leeg blijft tot er een Molukse kandidaat is. Is er niemand, dan mag de corporatie de woning meestal aan iemand anders geven.
Bronnen
- Antwoorden op Kamervragen over 'Steen door de ruit en dreigbrief Molukse wijk in Elst', Aanhangsel Handelingen 2020-2021, nr. 1056 (Minister van BZK, 10 december 2020)
- De Molukse wijk als houvast (Geografie, 19 november 2021)
- Bestuurlijke mist rond afspraken Molukse wijken (MOZA)
- Oproep samenwerking Molukse wijken in Nederland (Werkgroep LSMW via Ana-Upu, 10 mei 2021)
