Hoe weet je uit welke negeri je familie komt?

educatie
Geschreven door MOZA

Je kent je marga, maar uit welk dorp in de Molukken komt je familie eigenlijk? Het korte antwoord: je marga geeft vaak een eerste aanwijzing, maar zekerheid krijg je pas als je die naast de verhalen van je familie en oude papieren legt. Denk aan het KNIL-stamboek van je opa of overgrootvader. Hieronder lees je waar je kunt zoeken.

Zegt mijn marga uit welke negeri ik kom?

Vaak wel een beetje. Een negeri bestaat uit een aantal soa. Een soa is een groep families (mata rumah of marga) binnen de negeri. Veel marga's horen daardoor van oudsher bij een bepaalde negeri. Meer uitleg vind je in Wat is een marga? en Wat is een negeri en wat doet een raja?

Toch hoort een marga niet altijd bij één negeri. Twee voorbeelden:

  • Families zijn verhuisd. In de negeri Tiouw op Saparua wonen naast de oorspronkelijke families ook families die uit andere negeri kwamen, zoals uit Haria en Porto.
  • Het verhaal gaat verder terug. Veel families op Ambon en de Lease-eilanden noemen Seram als plek van herkomst. Ook zijn negeri aan de kust in de tijd van de VOC vaak samengevoegd uit groepen die eerst in het binnenland woonden.

Staat je marga op een lijst van een negeri? Dan is dat een goede aanwijzing, maar nog geen bewijs. Kijk altijd of het klopt met andere bronnen.

Wat zijn soa, teun en tiang?

  • Soa. Een groep van mata rumah binnen een negeri. Een negeri heeft er meestal minstens drie. Elke soa heeft een kepala soa die de raja helpt bij het bestuur.
  • Teun. Veel negeri hebben ook een teun. Dat is een naam die bij de negeri hoort. Zo heeft Ihamahu op Saparua de teun Noraito Amapatti.
  • Tiang. Het bewijs dat je familie echt uit een negeri komt en daar ook rechten aan ontleent.

Weet iemand in je familie bij welke soa jullie horen? Of kent iemand de teun van het dorp? Dan helpt dat om de juiste negeri te vinden. Zeker als je marga in meer dan één negeri voorkomt.

Begin bij je familie

De beste bron zijn vaak de mensen om je heen. Vraag je ouders, ooms, tantes en oudere familieleden:

  • Uit welke negeri kwamen opa en oma? En hun ouders?
  • Bij welke soa hoort onze familie?
  • Wat is de teun van ons dorp?
  • Heeft onze familie een tiang in de negeri?
  • Met welke negeri heeft ons dorp pela?
  • Zijn er nog brieven, foto's, trouwboekjes of kerkpapieren?

Tip: vraag vooral de ouderen in je familie om raad. Samen weet je meer dan alleen.

Schrijf alles op, ook als verhalen niet met elkaar kloppen. Let op: een geboorteplaats is niet altijd de negeri van de familie. Mensen werden soms geboren op de plek waar hun ouders op dat moment woonden of werkten.

Welke archieven kunnen helpen?

  • KNIL-stamboeken (Nationaal Archief). Diende je opa of overgrootvader in het KNIL? In de stamboeken staan standaard de geboorteplaats en geboortedatum van de militair en de namen van zijn ouders. Het archief loopt van 1815 tot 1949 en is volledig openbaar. Lees hoe je dit aanpakt in Hoe vraag ik het KNIL-dossier van mijn opa op?
  • Persoonskaart (CBG). Het CBG bewaart de persoonskaarten van bijna iedereen die tussen 1939 en 1994 in Nederland overleed. Daarop staan onder meer de namen van ouders, partner en kinderen. Een uittreksel kost geld. Zie Hoe vind ik de persoonskaart van mijn Molukse opa of oma?
  • De Aankomst. Op deze website staan gegevens van Molukkers op het moment dat ze in 1951 in Nederland aankwamen. Museum Maluku verwijst ernaar.
  • Atlas Maluku. Hier zoek je op naam, negeri van herkomst en pela-relaties. Ook deze site staat op de linkpagina van Museum Maluku.
  • Kerkregisters. Doop-, trouw- en lidmatenregisters kunnen een plaats noemen. Vraag bij de kerk waar je familie lid van was, in Nederland of in de negeri, of er registers zijn en of je ze mag inzien. Dat verschilt per kerk.

Facebook-groepen

Zoek op Facebook op de naam van de negeri of op je marga. Soms zijn er groepen van mensen uit een dorp of van een familie, in Nederland en in de Molukken. Daar kun je je vraag stellen of een oude foto delen. Een paar tips:

  • Vertel niet te veel privégegevens in een open groep.
  • Wat je daar hoort, is een tip. Kijk of het klopt met papieren of met familie.

Goed om te weten

  • Marga, soa, teun en tiang samen zeggen meer dan een marga alleen.
  • Zoek ook op andere spellingen van je marga en van de negeri.
  • De British Library heeft in het project Documentation and preservation of Ambon manuscripts (EAP276) oude stukken uit dorpen op Ambon gedigitaliseerd. Daarbij zitten lijsten van geboortes in Kaitetu en huwelijken in Hila Serani.

Bronnen

MOZA
Vorige

Mantelzorg voor je Molukse (groot)ouders: hoe hou je het vol?
Volgende

Hoe vind je een hulpverlener die je Molukse achtergrond begrijpt?