Ik ben Molukker en staatloos: hoe word ik Nederlander?
Je woont al je hele leven in Nederland, maar in je papieren staat ‘staatloos’ of ‘vreemdeling’. Kun je alsnog Nederlander worden? Ja. Dat kan via optie of naturalisatie. Val je onder de Wet betreffende de positie van Molukkers, dan is het zelfs gratis en gelden er minder eisen.
Hoe zit het?
Een groep Molukkers heeft nooit de Nederlandse nationaliteit gekregen. Lees daarover: Waarom is een groep Molukkers staatloos? en Hoeveel Molukkers zijn nog staatloos? Sinds 1976 worden veel van hen wel behandeld als Nederlander (zie Wat staat er in de Wet betreffende de positie van Molukkers?). Maar je bent dan nog geen Nederlander. Je mag bijvoorbeeld niet stemmen voor de Tweede Kamer, Eerste Kamer of Provinciale Staten.
Nederlander worden regelt de Rijkswet op het Nederlanderschap (RWN). Er zijn twee wegen:
- Optie (artikel 6 RWN): een snellere weg voor bepaalde groepen. Je dient een verklaring in bij de gemeente en de burgemeester beslist. Dat duurt ongeveer 3 maanden.
- Naturalisatie (artikel 7 en 8 RWN): een verzoek via de gemeente, de IND beslist. Dat duurt ongeveer een jaar.
Waarom wel of niet?
Nederlander worden heeft voordelen. Je mag voortaan bij alle verkiezingen stemmen, ook voor de Tweede Kamer, de Eerste Kamer en Provinciale Staten. Je krijgt een Nederlands paspoort, waarmee je makkelijker reist. En je hoeft niet meer uit te leggen waarom er ‘vreemdeling’ of ‘staatloos’ in je papieren staat.
Maar niet iedereen wil dat. Er zijn Molukkers met principiële bezwaren. Zo is de staatloosheid ook begonnen: veel mensen van de eerste generatie wilden in de jaren vijftig geen Nederlander worden en ook geen Indonesiër. Ze zagen hun verblijf als tijdelijk en hielden vast aan het ideaal van een vrije Republik Maluku Selatan (RMS). Nederlander worden voelde voor hen als het opgeven van dat ideaal. Sommige kinderen en kleinkinderen kiezen om dezelfde reden bewust voor hun huidige status. Dat is een persoonlijke keuze die respect verdient. Meer hierover lees je in Wat is de RMS?
Wie komt in aanmerking?
Val je onder de Wet positie Molukkers? (bijvoorbeeld omdat je in 1951 of 1952 met de overheid naar Nederland kwam, of kind bent van zo iemand.) Dan geldt volgens de IND:
- optie en naturalisatie zijn gratis;
- je hebt geen verblijfsvergunning nodig;
- je hoeft geen inburgeringsexamen te doen;
- je hoeft geen afstand te doen van een andere nationaliteit;
- de andere voorwaarden gelden wel, zoals de eisen over hoe lang je hier woont en over je strafblad.
Ben je staatloos maar val je niet onder die wet? Dan zijn er deze mogelijkheden:
- Optie als je in Nederland bent geboren, sinds je geboorte staatloos bent en hier minstens 3 jaar legaal woont (artikel 6, eerste lid, onder b).
- Optie als je jonger bent dan 21, hier geboren bent en minstens 5 jaar stabiel hier woont (onder q).
- Optie als je meerderjarig bent en hier geboren bent en altijd hebt gewoond (onder a), of hier legaal woont sinds je vierde (onder e).
- Naturalisatie: voor staatlozen geldt een termijn van 3 jaar legaal verblijf in plaats van 5 jaar. Je moet wel inburgeren, tenzij je vrijstelling hebt.
Wat kost het?
De tarieven van 2026: optie € 241 (samen met partner € 412); naturalisatie € 1.139. Voor staatlozen is naturalisatie goedkoper: € 847, of € 1.163 samen met je partner. Voor Molukkers onder de Wet positie Molukkers: € 0. Je betaalt bij indienen en krijgt het geld niet terug bij een afwijzing.
Wat kun je doen?
- Zoek uit of je onder de Wet positie Molukkers valt. Je gemeente of de IND kan dat zien.
- Maak een afspraak bij Burgerzaken van je gemeente. Daar dien je zowel optie als naturalisatie in.
- Neem je paspoort of reisdocument en je geboorteakte mee. Buitenlandse akten moeten soms vertaald en gelegaliseerd zijn.
- Ga naar de ceremonie. Die is verplicht: daar leg je de verklaring van verbondenheid af. Dat moet binnen een jaar na het besluit.
Goed om te weten
Het kabinet wil de regels strenger maken. Volgens een wetsvoorstel gaat de naturalisatietermijn van 5 naar 10 jaar en voor staatlozen van 3 naar 5 jaar. Dit geldt nog niet en er is nog geen datum. Verzoeken die je vóór de nieuwe wet indient, vallen onder het oude recht. Twijfel je? Vraag het na bij je gemeente, de IND of het Juridisch Loket.
