In Ambon staat haar standbeeld met speer hoog boven de baai en op 2 januari wordt ze herdacht. Wie was Martha Christina Tiahahu? Het korte antwoord: een jonge Molukse vrouw van het eiland Nusalaut die in 1817 met haar vader meevocht in het verzet van Pattimura tegen het Nederlandse bestuur. Ze stierf op 2 januari 1818, pas zeventien jaar oud, als gevangene op een Nederlands schip.
Wie was ze?
Martha Christina Tiahahu werd op 4 januari 1800 geboren in Abubu op Nusalaut, een van de Lease-eilanden. Haar vader, Paulus Tiahahu, was een kapitan (aanvoerder) in zijn dorp. Ze groeide op in een tijd van onrust: de Britten gaven de Molukken in 1817 terug aan Nederland en veel Molukkers waren bang voor de terugkeer van het harde koloniale bestuur.
Haar rol in het verzet
In 1817 sloot haar vader zich aan bij het verzet onder leiding van Pattimura. Martha ging met hem mee, terwijl ze nog een tiener was. Volgens de verhalen moedigde ze de strijders aan en vocht ze zelf mee op Saparua en Nusalaut.
- Oktober 1817: Martha, haar vader en andere leiders werden gevangengenomen. Haar vader werd geëxecuteerd. Martha kwam vrij omdat ze zo jong was.
- December 1817: ze werd opnieuw opgepakt. Ze zou als dwangarbeider naar de koffieplantages op Java worden gestuurd.
- 2 januari 1818: aan boord van het Nederlandse oorlogsschip Evertsen weigerde ze eten en medicijnen. Ze stierf in de Bandazee en werd op zee begraven.
Goed om te weten
Veel van wat we over haar weten, komt uit de herinneringen van de Nederlandse marineofficier Ver Huell, die ze in 1835-1836 publiceerde. In Nederlandse militaire stukken uit die tijd is geen bewijs gevonden dat ze zelf aan gevechten meedeed. Dat maakt haar verhaal niet minder belangrijk: ze staat voor de moed van Molukse vrouwen, die in de geschiedenisboeken vaak vergeten worden.
Hoe wordt ze herinnerd?
- Nationale heldin van Indonesië.
- 2 januari is de Martha Christina Tiahahu-dag. In de Molukken worden dan bloemblaadjes in de Bandazee gestrooid.
- Standbeeld: sinds 1977 staat op Karang Panjang in Ambon een standbeeld van acht meter hoog.
- Een schip van de Indonesische marine, de KRI Martha Christina Tiahahu, is naar haar vernoemd.
- Ook onder Molukkers in Nederland is ze een voorbeeld, vooral voor meisjes en vrouwen.
Wat kun je doen?
- Vertel haar verhaal thuis of op school, samen met dat van Pattimura. Zie ook Leren kinderen op school over de geschiedenis van Molukkers?
- Ga je naar Ambon? Bezoek het standbeeld op Karang Panjang. Zie Wat kun je bezoeken op Ambon?
Bronnen
- Martha Christina Tiahahu (Wikipedia, Engelstalig, geraadpleegd oktober 2026)
- Mengenal 6 Pahlawan dari Maluku dan Kisah Perjuangannya (detik.com, Indonesisch)
- Pattimura (Wikipedia, Engelstalig, geraadpleegd oktober 2026)
- Lease Islands (Wikipedia, Engelstalig, geraadpleegd oktober 2026)
