Waar wonen de meeste Molukkers in Nederland?
Je hoort vaak dat Molukkers ‘in de wijk’ wonen. Klopt dat nog? Kort gezegd: bijna twee op de drie Molukkers (63 procent) wonen in een gemeente met een Molukse wijk. Bij Nederlanders zonder migratieachtergrond is dat een op de drie. Naar verhouding wonen de meeste Molukkers in Leerdam: daar is ruim 4 procent van de inwoners van Molukse komaf. Daarna volgen Vught, Assen, Culemborg, Doesburg, Krimpen aan den IJssel, Appingedam, Tiel, Zuidplas en Middelburg.
Deze cijfers komen uit het rapport Molukkers in Nederland van het CBS (2020).
Van kamp naar wijk
Na aankomst in 1951 werden Molukse gezinnen verspreid over woonoorden door het hele land, vaak voormalige kampen. Vanaf 1960 bouwde de overheid speciale Molukse woonwijken. De eerste was klaar in Appingedam. Daarna volgden er nog meer dan zestig. In totaal ging het om ongeveer 70 gemeenten; na gemeentelijke herindelingen waren dat er in 2018 nog 67. Hoe dat ging, lees je in Waarom zijn er Molukse wijken?
In welke gemeenten wonen naar verhouding de meeste Molukkers?
Het CBS keek naar het aandeel inwoners van Molukse komaf per gemeente, niet naar het aantal. Op de kaart zie je de tien gemeenten met het hoogste aandeel in 2018.
- Leerdamruim 4%
- Vught2–3%
- Assen2–3%
- Culemborg2–3%
- Doesburg2–3%
- Krimpen aan den IJssel2–3%
- Appingedam2–3%
- Tiel2–3%
- Zuidplas2–3%
- Middelburg2–3%
Gemeentenamen volgens de indeling van 2018. Leerdam valt sinds 2019 onder Vijfheerenlanden, Appingedam sinds 2021 onder Eemsdelta. CBS noemt de volgorde van plaats 2 tot en met 10 niet en geeft geen aantallen per gemeente. Alle tien gemeenten hebben een Molukse wijk (gehad). · Bron: CBS, Molukkers in Nederland (2020), p. 24-25 · Kaartgrenzen: Natural Earth
Alle tien hebben een Molukse wijk, of hadden er een. Twee gemeenten zijn inmiddels opgegaan in een grotere gemeente: Leerdam sinds 2019 in Vijfheerenlanden en Appingedam sinds 2021 in Eemsdelta. In die nieuwe, grotere gemeenten is het aandeel daardoor lager. Het CBS noemt geen aantallen per gemeente of provincie en ook niet de volgorde van plaats 2 tot en met 10.
En Amsterdam, Rotterdam en Utrecht?
Ook de drie grootste steden hebben een Molukse wijk gehad. Toch staan ze niet in de top-10. Dat komt doordat het CBS naar het aandeel kijkt: in een stad met honderdduizenden inwoners valt een Molukse gemeenschap procentueel weg, ook als er in absolute aantallen best veel Molukkers wonen. Hoeveel Molukkers er precies in die steden wonen, staat niet in het rapport.
Molukse wijken per provincie
Molukse wijken liggen in alle twaalf provincies. Een greep uit gemeenten met een bekende Molukse wijk:
- Groningen: Appingedam, Farmsum en Delfzijl (Eemsdelta)
- Friesland: Oosterwolde (Ooststellingwerf)
- Drenthe: Assen, Hoogeveen
- Overijssel: Almelo, Rijssen
- Flevoland: Lelystad
- Gelderland: onder andere Culemborg, Doesburg, Tiel, Elst (Overbetuwe), Vaassen (Epe) en Barneveld
- Utrecht: Leerdam (Vijfheerenlanden)
- Noord-Holland: Wormerveer (Zaanstad)
- Zuid-Holland: Moordrecht (Zuidplas), Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel, Alphen aan den Rijn
- Zeeland: Middelburg
- Noord-Brabant: Vught (Lunetten), Helmond, Tilburg, Breda
- Limburg: Maastricht (Heer)
Dit is geen volledige lijst. Meer uitleg over het aantal wijken en waarom tellingen verschillen, lees je in Waar staan alle Molukse wijken in Nederland?
Wonen jongere generaties nog bij de wijk?
Grotendeels wel, maar het verschilt per familie:
- Van de kinderen van de eerste generatie woont 65 procent in een gemeente met een Molukse wijk, van de kleinkinderen 62 procent. Dat verschil is klein.
- Groter is het verschil naar afkomst: wie vier Molukse grootouders heeft, woont er vaker (bijna driekwart) dan wie er één heeft (ongeveer de helft).
- Van de Molukkers met een Molukse partner woont 89 procent in zo’n gemeente, van wie een niet-Molukse partner heeft 59 procent.
Andersom geldt ook: in een gemeente met een Molukse wijk hebben Molukkers ruim vijf keer zo vaak een Molukse partner als elders. De wijk blijft zo een plek waar families elkaar vinden.
Wat zeggen deze cijfers niet?
Het CBS rekent op het niveau van de gemeente. Of iemand echt in de wijk zelf woont, of aan de andere kant van de stad, staat er niet in. Het CBS weet ook niet of elke wijk in 2018 nog als Molukse wijk bestond. Verder telde het CBS alleen Molukkers die vóór 1963 naar Nederland kwamen, met hun kinderen en kleinkinderen: ruim 71.000 mensen. Niet meegeteld zijn de achterkleinkinderen van de migranten en ongeveer 24.000 mensen met een Molukse naam die in 1963 of later kwamen, met hun nakomelingen. Het echte aantal Molukkers ligt dus boven de 95.000. Hoe zij over het land verspreid wonen, is niet onderzocht. De cijfers gaan over 1 januari 2018; nieuwere cijfers per gemeente zijn er niet.
Goed om te weten
- Alle cijfers over Molukkers in Nederland, met grafieken, vind je op Molukkers in Nederland in cijfers.
- Een huis zoeken in een Molukse wijk? Lees Huurwoning in een Molukse wijk: hoe kom je eraan?
- Over de afspraken tussen overheid, gemeenten en Molukse wijken lees je meer in Welke afspraken zijn er gemaakt over de Molukse wijken?
- Mist jouw wijk in het overzicht? Laat het MOZA weten, dan vullen we het aan.
Bronnen
- Molukkers in Nederland. De sociaaleconomische positie van Molukse migranten, hun kinderen en kleinkinderen (CBS, 2020, hoofdstuk 2 Wonen)
- De Molukse wijk als houvast (Geografie, 19 november 2021)
- Oproep samenwerking Molukse wijken in Nederland (Werkgroep LSMW via Ana-Upu, 10 mei 2021)
