Je ziet het woord overal: op vlaggen, T-shirts, in liedjes en in namen van verenigingen. Maar wat betekent de naam Maluku eigenlijk? Kort gezegd: dat weet niemand zeker. Er zijn verschillende verklaringen. De bekendste is dat Maluku komt van het Arabische Jazirat al-Muluk, "eilanden van de koningen". Onderzoekers wijzen vaker naar de Noord-Molukken, waar de naam Moloku Kie Raha "de vier bergen" betekent.
Verklaring 1: eilanden van de koningen
Arabische en andere handelaren kwamen al eeuwen geleden naar de Molukken voor kruidnagel en nootmuskaat. In het noorden lagen toen meerdere koninkrijken, die later sultanaten werden. Volgens een populaire verklaring noemden Arabische handelaren het gebied daarom Jazirat al-Muluk: eilanden (of land) van de koningen. Deze uitleg hoor je vaak. Er is alleen weinig bewijs voor in oude bronnen.
Verklaring 2: Moloku Kie Raha, de vier bergen
In de Noord-Molukken lagen vier koninkrijken: Ternate, Tidore, Bacan en Jailolo. Samen heetten ze Moloku Kie Raha. In de taal van Ternate betekent kie berg en raha vier. Elk koninkrijk lag op of bij een bergachtig eiland. Over het woord Moloku zelf zijn de meningen verdeeld. Volgens de ene uitleg betekent het iets als "vasthouden". Volgens een andere uitleg betekent Maloko "de plek of wereld van de vier bergen".
Deze naam leeft nog steeds. In 2009 zei de sultan van Ternate dat de provincie Maluku Utara beter Moloku Kie Raha kon heten. "Noord-Molukken" komt volgens hem uit het Portugees en past niet bij de geschiedenis van het gebied.
Hoe oud is de naam?
De oudste bekende vermelding staat in de Nagarakertagama, een Javaans gedicht uit 1365. Daar wordt Maloko genoemd als een van de gebieden waar het Javaanse rijk Majapahit contact mee had. Onderzoekers denken dat daarmee Ternate of de Molukken bedoeld werden.
Oorspronkelijk sloeg de naam Maluku alleen op een paar kleine kruidnageleilanden ten westen van Halmahera, zoals Ternate, Tidore, Moti en Makian. Later werd het de naam voor de hele eilandengroep, tot aan Ambon, Seram en de eilanden in het zuidoosten.
Van Maluku naar Molukken
De Portugezen kwamen in de zestiende eeuw naar de eilanden en schreven de naam als Maluco of Molucas. Daaruit ontstonden het Nederlandse "Molukken" en het Engelse "Moluccas". Indonesië gebruikt weer de oorspronkelijke naam Maluku. Sinds 1999 zijn er twee provincies: Maluku, met hoofdstad Ambon en Maluku Utara (Noord-Maluku). Zie Wat is het verschil tussen de provincies Maluku en Maluku Utara?
Goed om te weten
- Je zegt: ma-LOE-koe.
- De Molukken heten ook wel de Specerijeneilanden, vanwege de kruidnagel en nootmuskaat.
- Het eiland Seram heeft een eigen eretitel: Nusa Ina, het moedereiland. Lees Waarom heet Seram Nusa Ina?
- Waar de eilanden precies liggen, lees je in Waar liggen de Molukken precies?
Bronnen
- Maluku Islands, paragraaf Etymology (Engels) (Wikipedia, geraadpleegd oktober 2026)
- North Maluku (Engels) (Wikipedia, geraadpleegd oktober 2026)
- Sultan Ternate: nama provinsi Malut harus diubah (Indonesisch) (ANTARA, 4 mei 2009)
- Kepulauan Maluku (Indonesisch) (Ensiklopedia Universitas STEKOM)
Ja: de Molukse KNIL-militairen werden direct na aankomst in 1951 tegen hun wil ontslagen. Waar en hoe ze dat hoorden, verschilde per schip en per persoon.