Je nicht doet volgende maand sidi, de hele familie komt en er moet zwarte kleding geregeld worden. Maar wat betekent sidi eigenlijk? Kort gezegd: sidi is het Maleise woord voor belijdenis in de protestantse kerk. Je zegt dan zelf, in een kerkdienst, dat je gelooft. Daarmee bevestig je het geloof waarin je als kind gedoopt bent. Daarna ben je belijdend lid, in het Maleis anggota sidi.
Hoe zit het?
De meeste Molukkers in Nederland zijn protestant. Ze horen bij Molukse kerken zoals de Geredja Indjili Maluku (GIM) of de Noodgemeente GPM. Zie Welke Molukse kerken zijn er in Nederland? In de Molukken zelf is de grootste kerk de Gereja Protestan Maluku (GPM). In al die kerken word je meestal als baby gedoopt. Bij de doop beloven je ouders je in het geloof op te voeden. Bij je sidi zeg je het zelf.
Er is geen vaste leeftijd. De meeste Molukse jongeren doen sidi als tiener of jongvolwassene. Maar ook volwassenen kunnen het nog doen.
Hoe gaat het?
- Catechisatie. Eerst volg je lessen over het geloof en de bijbel bij de voorganger of een catechisant. In de GPM duurt dat meestal ongeveer een jaar, vaak met wekelijkse lessen. Hoe het in jouw kerk gaat, hoor je bij je eigen gemeente.
- Gesprek. Aan het eind praat je meestal met de voorganger of de kerkenraad over je geloof en je keuze.
- De dienst. In een feestelijke kerkdienst beantwoord je vragen over je geloof. De voorganger bevestigt je als lid. Dat heet peneguhan sidi.
- Het feest. Daarna is er vaak een feest met familie, vrienden en mensen uit de wijk. Familie helpt mee met koken en organiseren.
Wat draag je?
Bij Molukse kerkkleding hoort zwart. Meisjes dragen bij hun sidi vaak traditionele zwarte kleding van satijn: een kain en baju, met een zwarte mustisa (kraag) en tjanela's, schoenen met een opgekrulde neus. Jongens dragen een zwart pak of de traditionele baniang putih met zwarte kebaya. Sinds de jaren tachtig kiezen weer meer jongeren voor traditionele kleding. Meer uitleg vind je in Wat is baju cele?
Wat verandert er na je sidi?
- Je bent volwaardig lid van de kerk.
- Je mag meedoen aan het avondmaal.
- In veel Molukse kerken is belijdenis een voorwaarde om kerkelijk te trouwen of om getuige bij een doop te zijn. Zie Wat betekent kawin?
Sidi is voor veel families een groot moment, net als dopen, trouwen en begraven. Bij al die momenten spelen geloof en adat samen een rol.
Wat kun je doen?
- Wil je sidi doen? Meld je aan bij de voorganger (pendeta) of de kerkenraad van je gemeente. Vraag wanneer de catechisatie begint.
- Vraag op tijd aan je familie wie de kleding kan maken of lenen. Traditionele kleding wordt vaak doorgegeven.
- Twijfel je nog? Praat erover met je ouders, je voorganger of jongeren uit je kerk. Je hoeft niet te kiezen voordat je er klaar voor bent.
Bronnen
- 10 warga binaan Lapas Ambon diteguhkan jadi anggota sidi GPM (Indonesisch) (ANTARA Ambon, 25 maart 2024)
- Analisis manajemen pendidikan formal gereja: studi katekisasi di GPM Jemaat Wooi (Indonesisch) (Utubira e.a., Universitas Pattimura, 2023)
- Sidi baru (Museum Maluku, foto Lage Mierde, 1957)
- Molukkers in Nederland: de intergenerationele overdracht van de Molukse identiteit (H. Tomasowa, Erasmus Universiteit Rotterdam, 2019)
- Als geloven er 'gewoon' bij hoort: religieuze en etnische identiteitsvorming in de Molukse gemeenschap in Assen (W. Choo, Rijksuniversiteit Groningen, 2012)
- Katekisasi en karaktervorming van katekisanten in Jemaat GPM Poka (Indonesisch) (Berhitu e.a., IAKN Ambon, JERKIN, 2026)
Ja: de Molukse KNIL-militairen werden direct na aankomst in 1951 tegen hun wil ontslagen. Waar en hoe ze dat hoorden, verschilde per schip en per persoon.