Wat is het verschil tussen Molukkers en Papoea's?

educatie
Geschreven door MOZA

Op school of op je werk vragen mensen soms: "Molukkers en Papoea's, dat is toch hetzelfde?" Nee. Molukkers en Papoea's zijn verschillende volken. Molukkers komen van de eilanden van de Molukken. Papoea's komen van Nieuw-Guinea, het grote eiland ten oosten daarvan. Ze hebben wel een deel van hun geschiedenis gemeen.

Waar komen ze vandaan?

  • Molukkers komen van de Molukken, een eilandengroep tussen Sulawesi en Nieuw-Guinea. Bekende eilanden zijn Ambon, Seram, Saparua, Buru, de Kei-eilanden, Ternate en Halmahera. Tegenwoordig vallen ze onder de Indonesische provincies Maluku en Maluku Utara. Zie Wat is het verschil tussen de provincies Maluku en Maluku Utara?
  • Papoea's zijn de oorspronkelijke bewoners van Nieuw-Guinea. Het westelijke deel van dat eiland hoort bij Indonesië en wordt vaak West-Papoea genoemd. Sinds 2022 is het verdeeld in zes provincies. Het oostelijke deel is het land Papoea-Nieuw-Guinea.

Papoea's spreken honderden eigen talen. Molukkers spreken Moluks Maleis en vaak nog een dorps- of eilandtaal. Lees ook Welke taal spreken Molukkers?

Wat is de geschiedenis?

Beide gebieden waren een Nederlandse kolonie, maar het liep heel anders af.

  • De Molukken werden in 1949-1950 deel van Indonesië. Op 25 april 1950 werd de Republik Maluku Selatan (RMS) uitgeroepen. In 1951 kwamen ruim 12.500 Molukkers naar Nederland: KNIL-militairen met hun gezinnen. Zie Hoe kwamen de Molukkers in 1951 naar Nederland?
  • Nederlands-Nieuw-Guinea bleef na 1949 nog Nederlands. Nederland bereidde de Papoea's voor op zelfbestuur. Op 1 december 1961 werd voor het eerst de Morgenster-vlag gehesen. Maar in 1962 droeg Nederland het gebied over via de VN aan Indonesië (de Overeenkomst van New York). Papoea's mochten niet meepraten. In 1969 volgde een stemming, de 'Daad van Vrije Keuze', die door veel Papoea's en onderzoekers niet als echt vrij wordt gezien.

Hoe kwamen Papoea's in Nederland?

Na de overdracht in 1962-1963 vertrok een kleine groep Papoea's naar Nederland, omdat ze zich onder Indonesisch bestuur niet veilig voelden. Later kwamen er nog vluchtelingen bij. De Papoea-gemeenschap in Nederland is veel kleiner dan de Molukse. Precieze cijfers zijn moeilijk te vinden. Ze zetten zich al tientallen jaren in voor hun volk, onder andere met de herdenking op 1 juli. Lees Wat herdenken de Papoea's op 1 juli?

Wat hebben ze gemeen?

  • Beide groepen hebben een band met Nederland door de koloniale tijd en voelden zich door Nederland in de steek gelaten.
  • Beide hebben een onafhankelijkheidsbeweging met een eigen vlag: de RMS-vlag en de Morgenster. In Indonesië zijn beide vlaggen verboden.
  • Veel Molukkers en Papoea's zijn christen, door het zendingswerk uit Nederland.
  • Er waren ook contacten: Molukkers werkten als militair, ambtenaar of leraar in Nieuw-Guinea. Sommige Molukkers kwamen pas in de jaren zestig vanuit Nieuw-Guinea naar Nederland.

Goed om te weten

Papoea's worden soms ten onrechte 'Molukkers' genoemd en andersom. Allebei vinden het belangrijk dat hun eigen geschiedenis wordt gezien. Wil je het uitleggen, bijvoorbeeld op school? Begin dan bij de kaart: eilanden van de Molukken tegenover het grote eiland Nieuw-Guinea. Zie ook Wat is het verschil tussen Molukkers en Indo’s?

Bronnen

MOZA
Vorige

Wie was Johan Manusama, de RMS-president in ballingschap?
Volgende

Kan ik als Nederlander in de Molukken wonen of werken?