Wie was Chris Soumokil?

educatie
Geschreven door MOZA

Op 12 april hangen in veel Molukse wijken de vlaggen halfstok. Je kind vraagt waarom en je hoort de naam ‘Soumokil’. Kort gezegd: Chris Soumokil was de tweede president van de Republik Maluku Selatan (RMS). Hij leidde jarenlang de strijd voor een vrije Molukse staat. Op 12 april 1966 werd hij in Indonesië geëxecuteerd.

Wie was hij?

  • Chris Soumokil werd op 13 oktober 1905 geboren in Soerabaja, op Java.
  • Hij studeerde rechten in Leiden en promoveerde daar in 1934.
  • Daarna werkte hij als jurist in Nederlands-Indië. Van 1947 tot 1950 was hij minister van Justitie van de deelstaat Oost-Indonesië.

Wat was zijn rol in de RMS?

In april 1950 ondertekende Soumokil samen met onder anderen J.H. Manuhutu en A. Wairisal de proclamatie van de RMS. Die werd op 25 april 1950 op Ambon uitgeroepen. Op 3 mei 1950 werd Soumokil president. Lees meer in Wat is de RMS?

Eind 1950 nam het Indonesische leger Ambon in. Soumokil trok zich terug op het eiland Seram. Daar leidde hij met een kleine groep strijders een guerrillastrijd. In december 1963 werd hij gevangengenomen. Daarmee kwam een einde aan de gewapende strijd op Seram.

Hoe kwam hij om het leven?

Soumokil werd naar Java gebracht en door een militaire rechtbank in Jakarta ter dood veroordeeld. Op 12 april 1966 werd hij gefusilleerd op het eiland Pulau Ubi, voor de kust van Jakarta. Dat gebeurde kort nadat Soeharto de macht in Indonesië had overgenomen. Waar hij begraven ligt, is nooit bekendgemaakt. In 2010 vroeg de RMS-regering de Indonesische president nog om duidelijkheid daarover.

Wat betekent hij nu?

  • 12 april. Elk jaar herdenken veel Molukkers zijn dood. Dan hangt de RMS-vlag halfstok. Lees Waarom hangt de RMS-vlag halfstok op 12 april?
  • Regering in ballingschap. Na zijn dood werd in Nederland een RMS-regering in ballingschap gevormd, met J.A. Manusama als president.
  • Keerpunt voor jongeren. Zijn executie maakte veel los bij jonge Molukkers in Nederland. Historici zien het als een van de oorzaken waarom een kleine groep in de jaren zeventig tot gewelddadige acties overging. Lees Wat gebeurde er in 1975 bij Wijster en in Amsterdam?
  • Nog altijd bekend. Bij Molukkers in Nederland is Soumokil tot op de dag van vandaag een bekende naam. In april 2026, zestig jaar na zijn executie, werd in woonoord Lunetten in Vught het landelijke gedenkteken Tugu Soumokil onthuld.
  • Zijn weduwe. Josina Soumokil-Taniwel woont nog altijd in Nederland, in Assen. In 1977 trad zij op als bemiddelaar bij de treinkaping bij De Punt. Ze vraagt al ruim zestig jaar tevergeefs waar haar man begraven ligt. Bij de onthulling van het Nationaal Moluks Monument Ulu Kora op 21 juni 2026 vroeg RMS-president John Wattilete daar opnieuw aandacht voor. Hij noemde haar wens ‘puur humanitair’ en riep op tot extra inspanning, ook van de Nederlandse regering richting Indonesië, om de stoffelijke resten aan haar over te dragen.

Goed om te weten

Voor veel Molukkers is Soumokil een symbool van trouw aan het ideaal van een vrije Molukse staat. In Indonesië wordt hij gezien als leider van een opstand. Over zijn rol en keuzes verschillen de meningen, ook onder Molukkers. Wil je meer weten? Op Vensters Molukse Geschiedenis vind je een tijdlijn van de periode na 1950.

Bronnen

MOZA
Vorige

Leren kinderen op school over de geschiedenis van Molukkers?
Volgende

Wat is adat bij Molukkers?