Hoe gaat een Molukse rouwperiode en uitvaart?

educatie
Geschreven door MOZA

Als er in een Molukse familie iemand overlijdt, komt er veel op je af: familie die langskomt, de kerk of moskee, adat en ook de regels in Nederland. Het korte antwoord: er is niet één Molukse manier van rouwen. Het hangt af van de familie, het dorp van herkomst en het geloof. Wel zijn er dingen die vaak terugkomen en Nederlandse regels waar iedereen mee te maken heeft.

Hoe zit het?

Onderzoek onder Molukse families in Nederland laat zien dat het geloof centraal staat bij de grote momenten in het leven: dopen, belijdenis, trouwen en sterven. Ook adat, de ongeschreven regels en gewoonten die van generatie op generatie worden doorgegeven, speelt een rol bij begrafenissen. Veel Molukkers die niet meer in een Molukse wijk wonen, gaan juist bij een overlijden terug om te helpen.

Respect voor de voorouders is voor veel Molukse christenen een belangrijk deel van hun geloof. Ook de zorg voor het graf is voor veel families belangrijk.

Wat komt er vaak terug?

  • De familie komt samen. Familie, buren, kerkleden en soms pela-familie komen helpen en steunen. Dat kan gaan om eten koken, geld inzamelen, mensen ontvangen en dingen regelen.
  • Geloof. Bij christelijke families speelt de kerk een grote rol, met gebed en een kerkdienst. Er zijn verschillende Molukse kerken, zoals de Geredja Indjili Maluku (GIM) en elke kerk en gemeente heeft eigen gewoonten. Lees ook Welke Molukse kerken zijn er in Nederland?
  • Islamitische families volgen de islamitische regels. Het lichaam wordt gewassen en in ongebleekt katoen gewikkeld en het graf ligt richting Mekka.
  • Zang en gebed. Bij christelijke families worden bij de troostdienst (malam penghiburan) en de uitvaartdienst vooral religieuze liederen gezongen. Lagu-lagu, de Molukse volksliederen, horen daar meestal niet bij. Bij islamitische families staan gebed en het reciteren uit de Koran centraal, ook bij de samenkomsten in de dagen na het overlijden. Hoe het precies gaat, verschilt per familie, kerk en moskee. Lees ook Welke Molukse kerken zijn er in Nederland? en Zijn er Molukse moslims in Nederland?

Hoe lang er samengekomen wordt, of er bij de overledene wordt gewaakt, welke liederen er klinken en welke adat-regels gelden: dat verschilt per familie. Vraag het aan de oudsten in je familie, de dominee, de pendeta of de imam.

Welke Nederlandse regels gelden?

  • Aangifte. Het overlijden moet worden aangegeven bij de gemeente. Meestal doet de uitvaartondernemer dat.
  • Termijn. Een overledene mag niet eerder dan 36 uur en niet later dan 6 werkdagen na het overlijden worden begraven of gecremeerd. Weekenden en feestdagen tellen niet mee.
  • Later begraven? Moet er familie uit het buitenland komen, bijvoorbeeld uit de Molukken, of is er een religieuze reden? Dan kun je de burgemeester van de gemeente waar de overledene is om toestemming vragen voor uitstel.
  • Begraafplaats. In Nederland mag je alleen op een begraafplaats begraven.

Wat kun je doen?

  1. Bespreek wensen op tijd. Vraag ouderen in je familie wat zij belangrijk vinden: kerk of moskee, liederen, begraven of cremeren, in Nederland of in de Molukken.
  2. Kies een uitvaartondernemer die open staat voor jullie gebruiken, of die al vaker Molukse uitvaarten heeft verzorgd.
  3. Betrek de kerk of moskee vroeg. Zij weten wat er gebruikelijk is in jullie gemeente.
  4. Verdeel de taken in de familie: wie regelt de papieren, wie het eten, wie de ontvangst?

Goed om te weten

Bronnen

MOZA
Vorige

Wat is pela en gandong?
Volgende

Kan ik een overleden familielid in de Molukken laten begraven?