Je opa kwam met 'de Kota Inten' of 'de Asturias', maar wat waren dat voor schepen waarmee de Molukkers in 1951 naar Nederland kwamen? Het korte antwoord: tussen februari en juni 1951 maakten elf verschillende schepen twaalf reizen van Java naar Nederland. De Kota Inten voer twee keer. Acht reizen eindigden in Rotterdam (Lloydkade), vier in Amsterdam (Javakade).
Alle twaalf reizen op een rij
Alle data zijn uit 1951. Opgeteld vervoerden de elf reizen met een bekend aantal ruim 12.400 mensen. Met de Goya erbij kom je op de ruim 12.500 Molukkers die in 1951 naar Nederland kwamen. Onder hen waren ongeveer 3.500 KNIL-militairen. De anderen waren vooral hun vrouwen en kinderen.
In het overzicht hieronder kun je zoeken op schip en filteren op haven en maand. Per reis staat ook wat voor schip het was. Bronnen noemen soms andere data of aantallen. Dat staat er dan bij.
12 reizen · 12,461 passagiers met bekend aantal
Geen reis gevonden. Probeer een andere naam.
Soerabaja, 20 februari → Lloydkade, 21 maart 1951
Vracht- en passagiersschip van de Rotterdamsche Lloyd uit 1927, ingericht om grote groepen te vervoeren.
Het schip kwam op de avond van 21 maart aan, de passagiers gingen op 22 maart van boord. Het Nationaal Archief noemt ongeveer 900 passagiers, het Openluchtmuseum ongeveer 1.000.
Soerabaja, rond 21 februari → Lloydkade, 23 maart 1951
Brits schip uit 1913 (eerst Andes geheten), na 1948 in gebruik als emigrantenschip.
Tanjung Priok, 7 maart → Lloydkade, 8 april 1951
Volgens het Nationaal Archief in 1948 verbouwd voor hut- en slaapzaalpassagiers.
Tanjung Priok, 27 maart → Lloydkade, 24 april 1951
Italiaans emigrantenschip, oorspronkelijk een Amerikaans troepenschip (Vassar Victory).
Soerabaja, 7 april → Javakade, 29 april 1951
Brits emigrantenschip, voor de oorlog het cruiseschip Monarch of Bermuda (1931).
Tanjung Priok, 13 april → Javakade, 6 mei 1951
Victoryschip van de Nederlandse staat, gevaren door de Holland-Amerika Lijn.
Het Nationaal Archief noemt 13 mei als aankomstdatum.
Soerabaja, 14 april → Lloydkade, 10 mei 1951
Gloednieuw Noors passagiersschip, opgeleverd in februari 1951.
Soerabaja, 9 april → Javakade, 16 mei 1951
Brits schip van de Bibby Line uit 1927, eerder troepen- en hospitaalschip.
Het Nationaal Archief noemt Jakarta als vertrekhaven en 15 mei als aankomstdatum.
Tanjung Priok en Semarang, 23 en 24 april → Javakade, 17 mei 1951
Brits lijnschip uit 1925. Voer al sinds 1949 voor de Nederlandse regering, met militairen en emigranten.
Het Nationaal Archief noemt 16 mei als aankomstdatum.
Semarang, 10 mei → Lloydkade, 5 juni 1951
Emigrantenschip, oorspronkelijk een Amerikaans escortevliegdekschip.
Andere bronnen noemen 1.815 of 1.841 passagiers.
Tanjung Priok, 16 mei → Lloydkade, 15 juni 1951
Het aantal passagiers is niet bekend. Om welk schip het precies ging, is ook niet zeker.
Tanjung Priok, 25 mei → Lloydkade, 21 juni 1951
Zie de eerste reis.
Het Nationaal Archief noemt 22 juni als aankomstdatum.
Aantallen en data volgens A. Lagenberg, Schakel tussen twee werelden (1991). Waar het Nationaal Archief iets anders noemt, staat dat erbij. Scheepsgegevens: Nationaal Archief. Kaartgrenzen: Natural Earth
Waar kwamen de schepen aan?
- Rotterdam, Lloydkade. Acht reizen eindigden hier, in het havengebied van de Rotterdamsche Lloyd in Delfshaven. Het Nationaal Archief noemt de plek ook de Lloydpier. Daar staat sinds 21 juni 2026 het Nationaal Moluks Monument Ulu Kora.
- Amsterdam, Javakade. Vier reizen eindigden aan de Javakade op het Java-eiland, in het oostelijk havengebied van Amsterdam.
Wat voor schepen waren het?
- Passagiersschepen en troepenschepen. De meeste schepen vervoerden normaal passagiers, emigranten of militairen. Sommige werden aangepast om grote groepen mee te nemen.
- Groot en klein. De Fairsea (1.800) en de Asturias (1.699) hadden de meeste mensen aan boord. Op de Somersetshire zaten er 592.
- De Kota Inten was een schip van de Rotterdamsche Lloyd uit 1927. Het eerste transport kwam op de avond van 21 maart 1951 aan. De passagiers gingen op 22 maart van boord. Daarom zie je in bronnen beide data.
- De Asturias voer al sinds 1949 voor de Nederlandse regering, met militairen en emigranten.
Waarom de militairen en hun gezinnen moesten vertrekken, lees je in Hoe kwamen de Molukkers in 1951 naar Nederland? en Waarom konden de Molukse militairen in 1950 niet terug?
Waar gingen de mensen na aankomst naartoe?
Na aankomst werden de gezinnen verdeeld over tientallen woonoorden: kloosters, kazernes, vakantieoorden en de voormalige kampen Westerbork en Vught. De eerste groep van de Kota Inten kwam op 22 maart 1951 onder meer aan in kamp Schattenberg en Lunetten in Vught. Welk schip naar welk woonoord ging, is online niet per reis bekend. Meer over de eerste opvang lees je in Waar werden de Molukkers in 1951 tijdelijk gehuisvest?
Staat mijn familie op de passagierslijst?
Waarschijnlijk wel, als je opa of oma in 1951 meekwam. Het Nationaal Archief heeft samen met Museum Maluku (het Moluks Historisch Museum) een online zoekhulp gemaakt: Molukkers naar Nederland, 1951. Daarin staan ongeveer 13.000 namen. De lijst is gemaakt uit de passagierslijsten van de schepen en gecontroleerd met de administratie van het Commissariaat Ambonezenzorg (CAZ).
- Wie in Nederland geboren is, staat er niet in.
- De originele passagierslijsten staan niet online. Je kunt ze inzien bij Museum Maluku in Den Haag.
- Het archief van het CAZ ligt bij het Nationaal Archief. De persoonsdossiers daarin zijn niet zomaar openbaar: je moet inzage aanvragen.
MOZA zet zelf geen namenlijsten online. Het gaat om persoonsgegevens en de rechten op de lijst liggen bij het Nationaal Archief en het museum. Via de zoekhulp vind je wel snel je eigen familie.
Wat kun je doen?
- Zoek uit met welk schip je familie kwam. Gebruik de zoekhulp 'Molukkers naar Nederland, 1951' van het Nationaal Archief. Ook de persoonskaart van je opa of oma kan helpen. Lees Hoe vind ik de persoonskaart van mijn Molukse opa of oma?
- Vraag naar foto's en spullen. Veel families hebben nog een koffer, een foto aan dek of een brief van de reis.
- Bezoek de Lloydkade. Daar staat sinds 21 juni 2026 het Nationaal Moluks Monument Ulu Kora.
Goed om te weten
- Bronnen noemen soms andere aantallen. Het Nationaal Archief spreekt bijvoorbeeld van ongeveer 900 mensen op de eerste Kota Inten, het Openluchtmuseum van ongeveer 1.000.
- Kort na aankomst werden de militairen ontslagen. Lees hoe het ontslag in 1951 ging.
- Rond 21 maart wordt de aankomst herdacht. Zie Welke Molukse gedenkdagen zijn er?
Bronnen
- A. Lagenberg, Schakel tussen twee werelden (Amsterdam, 1991), boek; foto's in dit artikel uit de collectie van C.J. Worung
- 1951: Eerste Molukkers komen aan in Nederland (Nationaal Archief)
- Zoekhulp: Molukkers naar Nederland, 1951 (Nationaal Archief)
- ‘Het voelde alsof zij, mannen die voor Nederland hadden gevochten, als vuilnis aan de kant werden gezet’ (Geschiedenis Magazine, Fridus Steijlen)
- Een ongemakkelijke geschiedenis (Nederlands Openluchtmuseum)
- SS Kota Inten (Wikipedia, Engelstalig, geraadpleegd oktober 2026)
- Zoekhulp: Transportschepen (Molukken), 1951 (Nationaal Archief)
- Archief van het Commissariaat van Ambonezenzorg (Nationaal Archief, 2.27.148)
- In Nederland gebleven. De geschiedenis van Molukkers 1951-2025 (H. Smeets en F. Steijlen, Amsterdam University Press, 2025, open access)
Ja: de Molukse KNIL-militairen werden direct na aankomst in 1951 tegen hun wil ontslagen. Waar en hoe ze dat hoorden, verschilde per schip en per persoon.